#: locale=en ## Action ### URL WebFrame_A5C771CF_BC02_78DA_41B5_5A313A0F9262_mobile.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d12249.71236281642!2d106.37812972783502!3d21.15434505074841!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x31357b7eeb395861%3A0xcfb4bd92b63f7b0f!2zQ2jDuWEgQ8O0biBTxqFu!5e1!3m2!1svi!2s!4v1674697822203!5m2!1svi!2s WebFrame_A5C771CF_BC02_78DA_41B5_5A313A0F9262.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d25306.93007290244!2d105.8674809512096!3d21.116687904435455!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x313500b2ffacb0a3%3A0x952a436b3aab36de!2zRGkgdMOtY2ggVGjDoG5oIEPhu5UgTG9h!5e1!3m2!1svi!2s!4v1674636593836!5m2!1svi!2s ## Media ### Audio audiores_6F6D2332_0A9E_215D_4192_E551F2632174.mp3Url = media/audio_C8665C4A_EB7D_1110_41E7_EE692C0BA322_en.mp3 audiores_6E59A373_0A9F_E1C3_4190_5FEF87311381.mp3Url = media/audio_CB09F978_EB7A_F3F0_41E5_FE545C74298A_en.mp3 audiores_6E2315A3_0A9E_2143_4187_8764415C8377.mp3Url = media/audio_CB20AFB4_EB7D_0F70_41E0_8A1CD01940D8_en.mp3 audiores_6E2CC2B3_0A9E_2343_41A1_E33F79E1FE94.mp3Url = media/audio_CB214ED9_EB7A_F130_41E4_0C02065474F0_en.mp3 audiores_6E1A78A9_0A9E_2F4F_4186_FFE74307C9BA.mp3Url = media/audio_CB22204B_EB7D_1110_41EB_086DA5AFF8BC_en.mp3 audiores_6E0C8DB5_0A9E_2147_41A2_82A1E75EF323.mp3Url = media/audio_CB245112_EB7D_1330_41BB_F333F3413135_en.mp3 audiores_6E15DA8D_0A9E_2347_4193_6F10335B565D.mp3Url = media/audio_CB2530AC_EB7D_1110_41E7_038F261C8555_en.mp3 audiores_6E05F021_0A9E_3F7F_419E_A5717C31B5DC.mp3Url = media/audio_CB27D1A5_EB7D_1310_41EC_9E34484523CA_en.mp3 audiores_6FF2C672_0A9E_23DD_41A3_8E16942E5AD5.mp3Url = media/audio_CB2872C0_EB7D_1110_41BA_CAF0B02EF5B5_en.mp3 audiores_6FFC531B_0A9E_2143_4179_99D9207C08EC.mp3Url = media/audio_CB29725C_EB7D_1130_41CB_57780EAEA97A_en.mp3 audiores_6FEB2891_0A9E_2F5F_419F_66AF49B862E1.mp3Url = media/audio_CB2BE346_EB7D_1710_41AD_06FE87145291_en.mp3 audiores_6FDC7DD6_0A9E_20C5_4198_503950CC7592.mp3Url = media/audio_CB2C9411_EB7D_1130_41E9_CFBBE00C4CCC_en.mp3 audiores_6FE6FA7C_0A9E_23C5_4195_53D9C984FF99.mp3Url = media/audio_CB2D23AC_EB7D_1710_41E4_3BD6396B3198_en.mp3 audiores_6FD360DD_0A9E_60C7_4193_0B54647C8833.mp3Url = media/audio_CB2FE475_EB7D_11F0_41EA_D67E61259ED2_en.mp3 audiores_6E4EB717_0A9F_E143_417A_C028E8F83FBE.mp3Url = media/audio_CB3ACC81_EB7A_F110_41E7_C985A6F12386_en.mp3 audiores_6E40DBDE_0A9F_E0C5_41A0_946235804308.mp3Url = media/audio_CB3C5D8B_EB7A_F310_41E6_4EEC1088C27A_en.mp3 audiores_6E37DEFC_0A9F_E0C5_4197_D05167DD6C66.mp3Url = media/audio_CB3FEE22_EB7A_F110_41E7_7E6E3FBDC4B9_en.mp3 audiores_6F77EFF9_0A9E_60CF_4124_0B852660431C.mp3Url = media/audio_CB41B965_EB7D_1310_41EB_64D0C18CBF3F_en.mp3 audiores_6FBF17A2_0A9E_617D_4172_07BF6D82D542.mp3Url = media/audio_CB50A54B_EB7D_1310_41D7_D57CAD026B47_en.mp3 audiores_6FCA7408_0A9E_674D_4191_42BE3876336E.mp3Url = media/audio_CB5124D9_EB7D_1130_41D4_2E0DBE032F95_en.mp3 audiores_6FB4BB71_0A9E_61DF_4185_A9F153164A15.mp3Url = media/audio_CB5215AE_EB7D_1310_41E2_7FBDF8BBF0CE_en.mp3 audiores_6FA3B13A_0A9E_6142_4199_94A2ED9BB585.mp3Url = media/audio_CB54A6A8_EB7D_1110_41BD_9343CA5C7425_en.mp3 audiores_6FAADEBC_0A9E_6345_41A2_1CDBC21A5E45.mp3Url = media/audio_CB556634_EB7D_1170_41E1_6EBD8E402C1B_en.mp3 audiores_6F9D430C_0A9E_6145_4186_05744A18DD28.mp3Url = media/audio_CB57B70D_EB7D_1F10_4177_49F491CD8A29_en.mp3 audiores_6F9007BE_0A9E_6145_4182_82265B5F4551.mp3Url = media/audio_CB58A7D5_EB7D_1F30_41E2_B6613975A402_en.mp3 audiores_6F973547_0A9E_61C3_41A0_BC560A997ECF.mp3Url = media/audio_CB598770_EB7D_1FF0_41E8_33344374078F_en.mp3 audiores_6F8949F1_0A9E_60DF_417D_4136184D0F8C.mp3Url = media/audio_CB5BE839_EB7D_1170_41E6_5753E25E7004_en.mp3 audiores_6F84ABB5_0A9E_6147_418E_FB110B65CCA9.mp3Url = media/audio_CB5D389C_EB7D_1130_41E6_E97BA49D2BB0_en.mp3 audiores_6F7DCDE7_0A9E_60C2_41A0_B77A6BBC1190.mp3Url = media/audio_CB5F6900_EB7D_1310_41CC_A8286BE95417_en.mp3 audiores_2C4722B2_0FC0_8896_4195_AEEB035A5B74.mp3Url = media/audio_D006493A_0DA6_E14D_419D_B5F099B25ABE_en.mp3 audiores_2C632CA7_0FC0_B8BF_4145_2929695BF7AD.mp3Url = media/audio_D0088876_0DA7_EFC5_4190_EE3065D664FA_en.mp3 audiores_2C59FE3F_0FC0_BB8F_41A9_E172613DE344.mp3Url = media/audio_D0135025_0DA6_3F47_4152_E3A4910FA262_en.mp3 audiores_2C505FE0_0FC0_B8B1_4180_94AAEF529816.mp3Url = media/audio_D0148B96_0DA6_6145_41A0_76DE677351A1_en.mp3 audiores_2C81B776_0FC0_8991_4166_5D01CB0E0716.mp3Url = media/audio_D0183C28_0DA6_274D_40E0_C5B0CA614A00_en.mp3 audiores_2C9154C5_0FC0_88F3_41AA_7B9145FFCA36.mp3Url = media/audio_D02E3CE6_0DA6_60C5_4172_9408BC309F98_en.mp3 audiores_2CA422DD_0FC0_8893_41A5_43EBC13EE4BF.mp3Url = media/audio_D051459F_0DA6_2143_4177_08F00BCA6C7F_en.mp3 audiores_2BB61C06_0FC0_FF71_41A3_E35AF73835E5.mp3Url = media/audio_D098CA33_0DAE_E343_419B_E1EB5BB306C0_en.mp3 audiores_2CA9F061_0FC0_87B3_41AC_B0B6C70E23BB.mp3Url = media/audio_D0A123EA_0DA6_E0CD_4187_A66CF6ED6644_en.mp3 audiores_2BCED7BD_0FC0_8892_41A6_6C8C56A8BF00.mp3Url = media/audio_D0A9D49A_0DA1_E74D_41A8_AE02CE4DE174_en.mp3 audiores_2BEAA18A_0FC0_8971_41A0_0BCF5E975C42.mp3Url = media/audio_D0AA0410_0DA2_275D_419C_91BEF401956C_en.mp3 audiores_2BA15E40_0FC0_FBF1_419C_6C2662E7C762.mp3Url = media/audio_D0ADC26A_0DAE_23CD_419B_CF677ACB458D_en.mp3 audiores_2CB11EEE_0FC0_988F_4181_5D90F272BEAD.mp3Url = media/audio_D0C91F3D_0DA6_2147_418B_678906196000_en.mp3 audiores_2C2E1725_0FC0_89B3_41A4_35ED1AAA8524.mp3Url = media/audio_D0D5CA2C_0DA6_2345_41A5_DD3345E2B129_en.mp3 audiores_2C30B546_0FC0_89FE_4171_E756612C45E6.mp3Url = media/audio_D0E0F349_0DA6_21CF_41A4_2B20EBF9B638_en.mp3 audiores_2C0E7CDD_0FC0_9893_419E_B21C561872BD.mp3Url = media/audio_D0E39AC8_0DA2_60CD_4172_B1708F59431B_en.mp3 audiores_2C1CEA30_0FC0_9B91_4160_E30A360F6958.mp3Url = media/audio_D0EFB046_0DA1_DFC5_415E_17E522571D9E_en.mp3 audiores_2BB8CA47_0FC0_FBFE_4194_DDE5A01C855E.mp3Url = media/audio_D110A9E8_0DAE_60CD_4196_535BE81E1E73_en.mp3 audiores_2BB8CA47_0FC0_FBFE_4194_DDE5A01C855E.mp3Url = media/audio_D110A9E8_0DAE_60CD_4196_535BE81E1E73_en.mp3 audiores_2BD215B5_0FC0_8893_419E_27E21509F799.mp3Url = media/audio_D1369788_0DA2_614D_4184_FB9F962EB934_en.mp3 audiores_2BF3AFFC_0FC0_9891_41A8_C3540B9FC8DF.mp3Url = media/audio_D1D398E0_0DA2_20FD_418A_A481D33A2E28_en.mp3 audiores_2C703A57_0FC0_BB9E_413C_AF140FA44DDC.mp3Url = media/audio_D2631D26_0DA6_6145_41A7_589111581C23_en.mp3 audiores_2B972165_0FC0_89B2_41A5_4964B4CE364F.mp3Url = media/audio_D2B91F5E_0DAE_61C5_41A2_FE597CA067F7_en.mp3 audiores_2BE4B3DF_0FC0_888E_41A3_773A5C91811A.mp3Url = media/audio_D2D2208E_0DA2_DF45_4193_E5801E3AB06F_en.mp3 audiores_2D3833F5_0FC1_8893_4187_F2282CF936D5.mp3Url = media/audio_D307C7EA_0D62_20CD_418A_4A6D53340604_en.mp3 audiores_2CC4ECCC_0FC0_98F1_41AD_BE9CF126FF26.mp3Url = media/audio_D4E7854F_0DE6_61C3_419C_D8735D219541_en.mp3 audiores_2CFB802F_0FC0_878F_41A7_70D9CD4DAC30.mp3Url = media/audio_D98B1768_0DA2_21CD_41A6_FA99B96D6CC7_en.mp3 audiores_2CEA63C7_0FC0_88FF_41AB_E035744E6B0E.mp3Url = media/audio_DA9AF242_0DA2_633D_41A5_DC6807D4F16E_en.mp3 audiores_2CDEC7A3_0FC0_88B7_4199_D68A29DB6FE6.mp3Url = media/audio_DB04EBB5_0DA2_2147_41A7_A7784CBEB7AA_en.mp3 audiores_2CCA7A0D_0FC0_9B73_418A_C23621DEA9C6.mp3Url = media/audio_DBFAE59C_0DE6_2145_4178_6815BD9BBBA9_en.mp3 audiores_6E649F59_0A9F_E1CF_41A5_B5BF51ABC430.mp3Url = media/audio_F26357E7_E965_1F10_41EA_85F1E9E0AF3D_en.mp3 ### Audio Subtitles ### Image imlevel_572641DC_429C_3E6E_41C6_D98B98FF8EDA.url = media/popup_5448AEBF_0AE2_6343_41A5_2CCA70764FC8_en_0_0.png imlevel_573851DC_429C_3E6E_41CF_0C3C600E4A1E.url = media/popup_5448AEBF_0AE2_6343_41A5_2CCA70764FC8_en_0_1.png imlevel_573871DC_429C_3E6E_41CE_38B0DC6CB262.url = media/popup_5448AEBF_0AE2_6343_41A5_2CCA70764FC8_en_0_2.png imlevel_573991DC_429C_3E6E_41C1_92D82135F80E.url = media/popup_5448AEBF_0AE2_6343_41A5_2CCA70764FC8_en_0_3.png imlevel_572B713B_429C_1E29_41C1_10B7B6240C13.url = media/popup_5B98FBFB_0D3C_1DE2_4180_38A05F0D6739_en_0_0.png imlevel_572D613B_429C_1E29_41C6_AF6F504CF7B0.url = media/popup_5B98FBFB_0D3C_1DE2_4180_38A05F0D6739_en_0_1.png imlevel_572D413B_429C_1E29_41A8_B19D2CED42B6.url = media/popup_5B98FBFB_0D3C_1DE2_4180_38A05F0D6739_en_0_2.png imlevel_572D513B_429C_1E29_41BC_258B91C4056D.url = media/popup_5B98FBFB_0D3C_1DE2_4180_38A05F0D6739_en_0_3.png imlevel_54B94793_4294_22F7_41C3_B347DB6C733B.url = media/zoomImage_6E9475DC_0064_780E_4163_BE19094CEA98_en_0_0.jpg imlevel_54B96793_4294_22F7_41BA_A1DD70C20722.url = media/zoomImage_6E9475DC_0064_780E_4163_BE19094CEA98_en_0_1.jpg imlevel_54B97793_4294_22F7_41BB_D3F156DE8401.url = media/zoomImage_6E9475DC_0064_780E_4163_BE19094CEA98_en_0_2.jpg imlevel_54B91793_4294_22F7_41D0_88DC09427244.url = media/zoomImage_6E9475DC_0064_780E_4163_BE19094CEA98_en_0_3.jpg imlevel_54B92793_4294_22F7_41CF_29E83590A6D5.url = media/zoomImage_6E9475DC_0064_780E_4163_BE19094CEA98_en_0_4.jpg ### Popup Image ### Title photo_24887B40_3310_59D6_41C7_DDBD10A36FC8.label = Am Mỵ Châu panorama_C225B3BF_CFB4_7F26_41D8_EEDDB6F4DB95.label = Am Mỵ Châu photo_24887B40_3310_59D6_41C7_DDBD10A36FC8.label = Am Mỵ Châu panorama_AD56DFF7_BA03_298F_41D6_B3EE2F91C51A.label = Am Mỵ Châu panorama_C0225539_CFB5_BB2B_41CA_F09BB893763D.label = Am Mỵ Châu - cửa am panorama_C22531E9_CFB4_9B2B_41C2_1573A5A12A18.label = Am Mỵ Châu - nội am panorama_C222B565_CFB5_9B5B_41D0_C75E3A2AEF8A.label = Am Mỵ Châu - nội am panorama_ACF3A8FA_82D2_382B_41A6_6A5C93E16081.label = Am Mỵ Châu - trước sân photo_26D0CDF0_3310_58B6_41A6_B3238947F0AF.label = Bia đá nhà bia photo_26D0CDF0_3310_58B6_41A6_B3238947F0AF.label = Bia đá nhà bia panorama_C0FEB74D_CFB4_A76B_41E9_F65B9FC1C7CE.label = Chùa Bảo Sơn panorama_D0F64CD7_0DE2_20C3_4171_3D258C8BD7E5.label = Chùa Bảo Sơn (Chùa Cổ Loa) panorama_270E9455_3330_2FFE_41C4_FF186810A9F5.label = Chùa Bảo Sơn (Chùa Cổ Loa) panorama_77719D7D_4698_D28E_419A_EFBBF5D53332.label = Chùa Bảo Sơn - bên phải panorama_773C0941_4699_D2F6_41BD_75941124D220.label = Chùa Bảo Sơn - bên trái panorama_C21B4C58_CFBB_E969_41E7_CBE6BC081100.label = Chùa Bảo Sơn - dãy hành lang panorama_77D48A04_4699_367D_41C3_7B9AD0CC57C6.label = Chùa Bảo Sơn - dãy hành lang panorama_732EADAD_469B_ED8C_41CF_328819EC6D83.label = Chùa Bảo Sơn - nhà mẫu panorama_77B01B80_4699_5675_4187_57469D094BA0.label = Chùa Bảo Sơn - tam bảo photo_26CA1247_3310_2BDB_41C7_EBA90892A4EC.label = Chùa Mạch Tràng panorama_C20F4D64_CFCB_AB5A_41DE_810CE53BB1A8.label = Chùa Mạch Tràng photo_26CA1247_3310_2BDB_41C7_EBA90892A4EC.label = Chùa Mạch Tràng panorama_77596FFC_4699_6D8F_41B7_EB44BBD6FDDB.label = Chùa Mạch Tràng - bên phải panorama_77576D03_4698_D27A_41C5_E04A048E4FBC.label = Chùa Mạch Tràng - bên trái panorama_774DB358_469B_F695_414D_43AAA9169E00.label = Chùa Mạch Tràng - hành lang la hán panorama_C17EA59E_CFB4_7BE9_41E3_FA6788313D7D.label = Chùa Mạch Tràng - lối vào panorama_77261202_4699_D67B_41A7_AE2356EFE01F.label = Chùa Mạch Tràng - nhà mẫu panorama_7750782D_4687_7289_41D1_0ACE97FFF454.label = Chùa Mạch Tràng - tam bảo panorama_740D6F47_469B_2EFA_41C8_A6FA0B6DC2EB.label = Chùa Mạch Tràng - tháp tổ panorama_D5028745_0DE2_61C7_41A5_EB1E221BBB43.label = Chùa Mạch Tràng - tổng quan panorama_C210538C_CFCB_9FEA_41E3_F5AAE8EA8023.label = Chùa Mạch Tràng - vườn tháp panorama_777724D0_4698_D397_41B0_68F9D41F2450.label = Chùa Mạch Tràng - vườn tháp photo_26CA304B_3310_27EA_41B6_C2259B4DEE22.label = Chùa Mạch Tràng 1 photo_26CA304B_3310_27EA_41B6_C2259B4DEE22.label = Chùa Mạch Tràng 1 photo_26CAD470_3310_2FB5_41C4_CFBD1805079B.label = Cổng đền thượng photo_26CAD470_3310_2FB5_41C4_CFBD1805079B.label = Cổng đền thượng photo_26CAC606_3310_2B5A_41A3_43DE2CB167B1.label = Cửa võng Đình Cổ Loa photo_26CAC606_3310_2B5A_41A3_43DE2CB167B1.label = Cửa võng Đình Cổ Loa photo_F59C34C7_E6DB_3110_41E5_F48C6DA48EBA.label = DSC00009-HDR photo_F59C34C7_E6DB_3110_41E5_F48C6DA48EBA.label = DSC00009-HDR photo_F70E7919_E6DB_3330_41E8_B98497FD62BA.label = DSC00075-HDR photo_F70E7919_E6DB_3330_41E8_B98497FD62BA.label = DSC00075-HDR photo_F70D905C_E6DB_1130_41E7_5EB66F9D08E7.label = DSC00088-HDR photo_F70D905C_E6DB_1130_41E7_5EB66F9D08E7.label = DSC00088-HDR photo_F70DD602_E6DB_1110_41E9_B1EDC1185F02.label = DSC00092-HDR photo_F70DD602_E6DB_1110_41E9_B1EDC1185F02.label = DSC00092-HDR photo_F70DFB9B_E6DB_1730_41DB_43695476BBE2.label = DSC00095-HDR photo_F70DFB9B_E6DB_1730_41DB_43695476BBE2.label = DSC00095-HDR photo_F70E418D_E6DB_7310_41DF_12E8C4838095.label = DSC00113-HDR photo_F70E418D_E6DB_7310_41DF_12E8C4838095.label = DSC00113-HDR photo_F70DA670_E6DB_71F0_41EB_EEC374940D01.label = DSC00121-HDR photo_F70DA670_E6DB_71F0_41EB_EEC374940D01.label = DSC00121-HDR photo_F70E6B5A_E6DB_7730_41EB_A484997B2361.label = DSC00160-HDR photo_F70E6B5A_E6DB_7730_41EB_A484997B2361.label = DSC00160-HDR photo_2614196B_3310_39AA_41B8_B816E826719C.label = DSC01885 photo_2614196B_3310_39AA_41B8_B816E826719C.label = DSC01885 photo_27D378C6_3317_D8DD_4188_F41921A4414D.label = DSC01913 photo_27D378C6_3317_D8DD_4188_F41921A4414D.label = DSC01913 photo_27D31F5E_3317_D9EA_41C2_9554FE96A35C.label = DSC01914 photo_27D31F5E_3317_D9EA_41C2_9554FE96A35C.label = DSC01914 photo_27D3763D_3317_EBAE_41BB_3F4D90D3D032.label = DSC01916 photo_27D3763D_3317_EBAE_41BB_3F4D90D3D032.label = DSC01916 photo_27D33D0E_3317_F96A_41B3_AD389C150B53.label = DSC01926 photo_27D33D0E_3317_F96A_41B3_AD389C150B53.label = DSC01926 photo_27D3447A_3317_EFAA_41C7_A6CB819ECEFC.label = DSC01930 photo_27D3447A_3317_EFAA_41C7_A6CB819ECEFC.label = DSC01930 photo_27D30B6D_3317_D9AF_41C7_D6F9844EB006.label = DSC01971 photo_27D30B6D_3317_D9AF_41C7_D6F9844EB006.label = DSC01971 photo_27D4D297_3310_2B7A_4199_BC5F06157EAA.label = DSC01973 photo_27D4D297_3310_2B7A_4199_BC5F06157EAA.label = DSC01973 photo_27D519B5_3310_38BE_41B8_B4B56EC00BBC.label = DSC02006 photo_27D519B5_3310_38BE_41B8_B4B56EC00BBC.label = DSC02006 photo_27D4E084_3310_275E_41C3_289792C7E6AB.label = DSC02007 photo_27D4E084_3310_275E_41C3_289792C7E6AB.label = DSC02007 photo_27D527FE_3310_28AA_41C0_6B5AF7F20B22.label = DSC02010 photo_27D527FE_3310_28AA_41C0_6B5AF7F20B22.label = DSC02010 photo_27D50EF4_3310_58BE_41B4_A9345191AFB3.label = DSC02041 photo_27D50EF4_3310_58BE_41B4_A9345191AFB3.label = DSC02041 photo_27D566B2_3310_68BA_41C9_3D7EFED5BA00.label = DSC02062 photo_27D566B2_3310_68BA_41C9_3D7EFED5BA00.label = DSC02062 photo_27D51DD1_3310_78F7_41AD_E3BF609C608E.label = DSC02067 photo_27D51DD1_3310_78F7_41AD_E3BF609C608E.label = DSC02067 photo_27D55504_3310_695D_41BA_6E8C2333E3D5.label = DSC02069 photo_27D55504_3310_695D_41BA_6E8C2333E3D5.label = DSC02069 photo_27D533F1_3310_28B6_41C2_50FB393179E1.label = DSC02128 photo_27D533F1_3310_28B6_41C2_50FB393179E1.label = DSC02128 photo_27D52B68_3310_39D6_4190_8D41BCB30C8C.label = DSC02147 photo_27D52B68_3310_39D6_4190_8D41BCB30C8C.label = DSC02147 photo_27D5C2B2_3310_28BA_4164_48B05147D0F0.label = DSC02157 photo_27D5C2B2_3310_28BA_4164_48B05147D0F0.label = DSC02157 photo_27D5DA4D_3310_DBEE_41B6_40470E9A93D4.label = DSC02161 photo_27D5DA4D_3310_DBEE_41B6_40470E9A93D4.label = DSC02161 photo_27D5D1D3_3310_E8FA_41B0_9DD42502597F.label = DSC02167 photo_27D5D1D3_3310_E8FA_41B0_9DD42502597F.label = DSC02167 photo_27D5FA73_3310_FBBA_41BA_9731CD583131.label = DSC02169 photo_27D5FA73_3310_FBBA_41BA_9731CD583131.label = DSC02169 photo_27D5A284_3310_EB5E_41C2_6110901D9F61.label = DSC02181 photo_27D5A284_3310_EB5E_41C2_6110901D9F61.label = DSC02181 photo_27D5BA3F_3310_DBAA_41B1_CDDFCE566531.label = DSC02205 photo_27D5BA3F_3310_DBAA_41B1_CDDFCE566531.label = DSC02205 photo_27D571C5_3310_28DF_41C5_070B1BBD9C71.label = DSC02211 photo_27D571C5_3310_28DF_41C5_070B1BBD9C71.label = DSC02211 album_F40A367B_E6E5_31F0_41E8_B83DE6C75E0D_0.label = DSC02696-HDR photo_5BCC651E_0EDC_0A22_41A9_A1D7E1F4CFDE.label = DSC02696-HDR album_F40A367B_E6E5_31F0_41E8_B83DE6C75E0D_1.label = DSC02703-HDR photo_573AF660_0EDC_161E_41A7_6746CA05F75B.label = DSC02703-HDR photo_57AD04A6_0D24_0A62_41A5_4BD03F515F8F.label = DSC02735-HDR album_F40A367B_E6E5_31F0_41E8_B83DE6C75E0D_2.label = DSC02735-HDR album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_0.label = DSC02738-HDR album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_1.label = DSC02750-HDR album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_2.label = DSC02754-HDR album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_3.label = DSC02854 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_4.label = DSC02856 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_5.label = DSC02857 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_6.label = DSC02858 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_7.label = DSC02859 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_8.label = DSC02860 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_9.label = DSC02862 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_10.label = DSC02863 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_11.label = DSC02866 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_12.label = DSC02867 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_13.label = DSC02869 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_14.label = DSC02871 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_15.label = DSC02874 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_16.label = DSC02876 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_17.label = DSC02878 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_18.label = DSC02880 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_19.label = DSC02881 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_20.label = DSC02883 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4_21.label = DSC02885 photo_542A33B5_0AE6_2147_419F_54414382BC23.label = DSC08380-HDR album_F40A367B_E6E5_31F0_41E8_B83DE6C75E0D_3.label = DSC08380-HDR album_F40A367B_E6E5_31F0_41E8_B83DE6C75E0D_4.label = DSC08491 photo_27D56897_3310_277B_41A1_23190FF05E3B.label = DSC09412 photo_27D56897_3310_277B_41A1_23190FF05E3B.label = DSC09412 photo_27D6AED1_3310_38F6_4197_93989F4FEA22.label = DSC09424 photo_27D6AED1_3310_38F6_4197_93989F4FEA22.label = DSC09424 photo_27D694DD_3310_28EF_41C4_ACFDD3935DAA.label = DSC09429 photo_27D694DD_3310_28EF_41C4_ACFDD3935DAA.label = DSC09429 photo_27D6DA99_3310_5B77_41C4_FDB62AC04C8F.label = DSC09434 photo_27D6DA99_3310_5B77_41C4_FDB62AC04C8F.label = DSC09434 photo_27D69070_3310_67B7_41B7_AFCD78C80DFA.label = DSC09440 photo_27D69070_3310_67B7_41B7_AFCD78C80DFA.label = DSC09440 photo_27D6C6D0_3310_68F6_41B1_D987C4ED6A19.label = DSC09442 photo_27D6C6D0_3310_68F6_41B1_D987C4ED6A19.label = DSC09442 photo_27D6FD5D_3310_79EF_41C7_EDFB96138502.label = DSC09448 photo_27D6FD5D_3310_79EF_41C7_EDFB96138502.label = DSC09448 photo_27D633BA_3310_68B5_41BE_6D0E0667FF36.label = DSC09449 photo_27D633BA_3310_68B5_41BE_6D0E0667FF36.label = DSC09449 photo_27D654BB_3310_28AB_41C6_2266F87CAF50.label = DSC09509 photo_27D654BB_3310_28AB_41C6_2266F87CAF50.label = DSC09509 photo_27D61AAA_3310_38AA_41BD_C091EEF78BD4.label = DSC09523 photo_27D61AAA_3310_38AA_41BD_C091EEF78BD4.label = DSC09523 photo_27D6108B_3310_276A_41C3_F0B2EBD80521.label = DSC09569 photo_27D6108B_3310_276A_41C3_F0B2EBD80521.label = DSC09569 photo_27D7D32A_3310_29AA_41C3_99905A1CC786.label = DSC09571 photo_27D7D32A_3310_29AA_41C3_99905A1CC786.label = DSC09571 photo_27D63981_3311_D956_41AE_19CAF74AADD6.label = DSC09574 photo_27D63981_3311_D956_41AE_19CAF74AADD6.label = DSC09574 photo_27D7C006_3311_E75A_41A4_6B8EC3521AD0.label = DSC09584 photo_27D7C006_3311_E75A_41A4_6B8EC3521AD0.label = DSC09584 photo_27D7E5A7_3311_E95A_41C7_DED831949676.label = DSC09585 photo_27D7E5A7_3311_E95A_41C7_DED831949676.label = DSC09585 photo_27D7DC11_3311_FF76_41B9_2F635A90BB5D.label = DSC09591 photo_27D7DC11_3311_FF76_41B9_2F635A90BB5D.label = DSC09591 photo_27D7D241_3311_EBD6_418F_670A4AE9ECC2.label = DSC09593 photo_27D7D241_3311_EBD6_418F_670A4AE9ECC2.label = DSC09593 photo_27D79861_3311_E7D7_41B1_C0398573F458.label = DSC09602 photo_27D79861_3311_E7D7_41B1_C0398573F458.label = DSC09602 photo_27D7BE7E_3311_DBAA_41C4_AD0E77CA4E02.label = DSC09607 photo_27D7BE7E_3311_DBAA_41C4_AD0E77CA4E02.label = DSC09607 photo_27D6844C_3310_2FEE_4160_42B5E9E99D92.label = DSC09614 photo_27D6844C_3310_2FEE_4160_42B5E9E99D92.label = DSC09614 photo_27D67A59_3310_3BF6_41A1_FF22DC8026E7.label = DSC09615 photo_27D67A59_3310_3BF6_41A1_FF22DC8026E7.label = DSC09615 photo_27D6A030_3310_27B6_41A6_F5C20E85EDCA.label = DSC09617 photo_27D6A030_3310_27B6_41A6_F5C20E85EDCA.label = DSC09617 model_45A27541_57DD_CCBA_41CF_15BC94AEF5D8.label = Gạch model_45CEB9CF_57DE_4745_41D3_9AAA22C1A55B.label = Gạch trang trí album_F40A367B_E6E5_31F0_41E8_B83DE6C75E0D.label = Hiện vật 2D photo_253D91B5_3310_68BE_41BB_46CB65367A6F.label = Hoạt động khảo cổ photo_253D91B5_3310_68BE_41BB_46CB65367A6F.label = Hoạt động khảo cổ photo_240BD40E_3310_6F6D_41A2_0567D46CD8D8.label = Hoạt động khảo cổ 1 photo_240BD40E_3310_6F6D_41A2_0567D46CD8D8.label = Hoạt động khảo cổ 1 photo_253D662A_3310_6BAA_4171_0190E295B1F2.label = Hoạt động khảo cổ 2 photo_253D662A_3310_6BAA_4171_0190E295B1F2.label = Hoạt động khảo cổ 2 photo_253D480A_3310_6755_4197_B4114F84B92C.label = Hoạt động khảo cổ 3 photo_253D480A_3310_6755_4197_B4114F84B92C.label = Hoạt động khảo cổ 3 album_07894FD6_2622_9952_41B2_A67C83B4F641.label = Khảo cổ video_396EDF6A_58A7_8851_41C9_3A9066CE643D.label = Kể chuyện sử qua trò chơi bắn Nỏ thần photo_26CB54F9_3310_E8B6_41C5_FDCF195D4B66.label = Loa Khẩu photo_26CB54F9_3310_E8B6_41C5_FDCF195D4B66.label = Loa Khẩu panorama_C114E71D_CFB4_F8EA_41E3_5537355484F3.label = Loa Khẩu panorama_B465B2B2_BA43_02B3_41DA_26AE18D365E3.label = Loa Khẩu model_4B756624_5822_CCFB_41D5_DF7AFB12DAF5.label = Lưỡi rìu đồng album_061A8323_2626_8AF2_41B3_B9460ADC0FFD.label = Lịch sử model_396200B5_0DE4_0A66_4160_BEA02ED1CF57.label = Mang khuôn đúc model_45C5D65E_57DE_CD46_41D1_4D7533AD9FF9.label = Mang khuôn đúc model_45D4AB5B_57DE_7B4D_41D1_C4093368317B.label = Mang khuôn đúc model_45CFF23C_57DE_44CA_41CF_D931278A78DE.label = Mang khuôn đúc photo_26CB77AA_3310_E8AA_4196_D4CB2689D177.label = Miếu Cổng Thành photo_26CB77AA_3310_E8AA_4196_D4CB2689D177.label = Miếu Cổng Thành panorama_77333295_468B_7792_41A1_2929C356C955.label = Miếu Cửa Bắc photo_26CB3A4F_3310_FBEA_41C4_B108AD350A14.label = Miếu Cửa Bắc photo_26CB3A4F_3310_FBEA_41C4_B108AD350A14.label = Miếu Cửa Bắc panorama_77785EA7_468B_2FBE_41BF_54047D0DE516.label = Miếu Cửa Nam model_45A10125_57DE_44FA_41D1_D4C27D277EE0.label = Mảnh ngói model_45EB5DBB_57E2_FFCD_41D3_90E1A6A54B8C.label = Mảnh ngói model_CAD79E89_DE32_52EB_41DE_9377FD7DE427.label = Mảnh đầu rồng photo_26CB5C88_3310_FF55_41BB_167C6B19C0D9.label = Nhà Bia photo_26CB5C88_3310_FF55_41BB_167C6B19C0D9.label = Nhà Bia panorama_B4668055_BA40_FDF0_41BB_DDE58EA30229.label = Nhà trưng bày panorama_7EF96D58_4789_330C_41C6_B6BAC38AB1CA.label = Nhà trưng bày - trước sân panorama_C2117B63_CFCC_EF5F_41C4_6856196B0552.label = Nhà trưng bày - tầng 1 panorama_C210D146_CFCC_BB59_41C5_F98A27A906F5.label = Nhà trưng bày - tầng 1 panorama_C21125D2_CFCC_9B79_41E0_1300BD096965.label = Nhà trưng bày - tầng 1 panorama_C211E9CF_CFCC_AB67_41D3_959AC73C9D1C.label = Nhà trưng bày - tầng 1 panorama_ACA9320C_82B6_2BEF_41DD_BA517ADC7407.label = Nhà trưng bày - tầng 1 panorama_C217BC99_CFCB_A9EA_41CA_6DDC648634AF.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C1760214_CFCC_78F9_41C3_71C9924C5160.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C2128D37_CFCD_EB27_41D2_BD3E37C502AE.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C2100A0B_CFCB_A8EE_41E9_2D6EF36F8DE1.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C21179C0_CFCD_AB5A_41E4_5394647D2C2C.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C2114679_CFCD_992A_41D3_79B18457A87C.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C210D451_CFCC_997A_41DF_FE39A9060B97.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C210A6E7_CFCC_7926_41E8_220B6B52A0B3.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C2113F92_CFCD_E7FE_4186_31D586A38871.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C212A285_CFCD_B9DB_41E0_F523D4942645.label = Nhà trưng bày - tầng 2 panorama_C211B55E_CFCD_9B66_41C5_654816F8035E.label = Nhà trưng bày - tầng 2 model_4A2F6A4D_5822_454A_41CD_548F63F06D94.label = Nồi model_470CB501_5866_B9D3_41D5_E80E4F7C732D.label = Nồi gốm model_45D25033_57DE_44DD_41C0_C9AF0143CE12.label = Phác vật khuôn video_737D2823_0BA2_2F43_4180_1EEC6ADBE851.label = Phỏng vấn thuyết minh Cổ Loa photo_26CB148C_3310_EF6D_41BB_630624D11392.label = Rông đá đền Thượng photo_26CB148C_3310_EF6D_41BB_630624D11392.label = Rông đá đền Thượng model_0A3D403A_336F_E7AA_41A0_C1BEF34C4977.label = Rồng model_5A14C920_10C1_B9B1_41AF_8D23394B5551.label = Rồng photo_26CB1202_3310_EB55_41C4_1FDD4DA76256.label = Rồng đá đền thượng 1 photo_26CB1202_3310_EB55_41C4_1FDD4DA76256.label = Rồng đá đền thượng 1 album_F67A34A5_E6A7_1110_41E1_FF979789C3F4.label = Sắc Phong video_3FB95C16_58AA_8FF1_41C9_977D90A052CA.label = Thành Cổ Loa panorama_B20215E0_B9A6_8B15_41DA_6AED8798D47B.label = Thành Ngoại panorama_B2024B0B_B9A6_7F2A_4182_AFEE9C44D3EE.label = Thành Nội panorama_D2423C90_0DE2_675D_419A_54D67D04147B.label = Thành Trung panorama_B203BDF8_B9A7_9AF5_41DC_E57864CE265C.label = Thành Trung video_3A5AED9F_58A7_88F0_41C5_94D9E86BE3D3.label = Thánh tổ hoàng đế An Dương photo_26CBD680_3310_EB55_41C0_18E84116A9B8.label = Tượng Cao Lỗ photo_26CBD680_3310_EB55_41C0_18E84116A9B8.label = Tượng Cao Lỗ photo_26CBF874_3310_E7BE_41B6_761FEC88C570.label = vòng ngoài thành photo_26CBF874_3310_E7BE_41B6_761FEC88C570.label = vòng ngoài thành photo_26CBBA77_3310_DBBA_4198_11D68DF35F82.label = vòng thành ngoại photo_26CBBA77_3310_DBBA_4198_11D68DF35F82.label = vòng thành ngoại panorama_AF393B00_BA03_6A81_41A5_CB837E86D188.label = Điếm Xóm Chùa panorama_AF4EFDBB_82F2_1829_41D5_13F0545432C6.label = Điếm Xóm Chùa - cổng điếm panorama_75BB6474_458F_D28B_41AD_035259754157.label = Điếm Xóm Chùa - giếng cổ panorama_75AFCB4C_458F_D69A_41CD_65FEFDF91D4D.label = Điếm Xóm Chùa - nội điếm panorama_ACEE0162_82FE_285B_41DB_4D3FF4CF0FFA.label = Điếm Xóm Chùa - nội điếm panorama_75A6DD76_458F_6D77_41AC_528577B9C8D2.label = Điếm Xóm Chùa - sân điếm panorama_AC8F8271_82F2_E839_41C1_9687F5373829.label = Điếm Xóm Chùa - sân điếm panorama_B5EA8EA5_BA43_0551_41D9_86C1BAF4A94F.label = Điếm Xóm Chợ panorama_7581D645_458F_DEA5_41CE_700AFF169B57.label = Điếm Xóm Chợ - nội điếm panorama_758FA352_458F_36BC_41D0_829AC23A3C76.label = Điếm Xóm Chợ - nội điếm panorama_758CE1B8_458F_75EB_41C6_CE1FF48EB2DE.label = Điếm Xóm Chợ - nội điếm panorama_758F6256_458F_56A4_41A9_BEF29D444F74.label = Điếm Xóm Chợ - nội điếm panorama_75AC8C3E_4589_32E4_41A2_6B7AE08D63CD.label = Điếm Xóm Chợ - sân điếm panorama_75F99CE4_4587_3399_41C5_3C13EF8AE6A3.label = Điếm Xóm Chợ - sân điếm panorama_759D9E9B_4587_6FAE_41C1_69487262BF04.label = Điếm Xóm Chợ - sân điếm photo_26CAA75B_3310_29EA_41C7_C1E1609289C7.label = Điếm xóm Chùa photo_26CAA75B_3310_29EA_41C7_C1E1609289C7.label = Điếm xóm Chùa panorama_B465F80A_BA43_0D53_41E0_86499F579D7A.label = Đình Cầu Cả photo_26CA89C8_3310_D8D6_4195_AAD0F3CCBE8A.label = Đình Cầu Cả photo_26CA89C8_3310_D8D6_4195_AAD0F3CCBE8A.label = Đình Cầu Cả panorama_734D6454_4678_D286_4186_006BA5BE49D4.label = Đình Cầu Cả - cổng đình panorama_767161F3_467F_D583_41D1_05FFC6E56476.label = Đình Cầu Cả - nội đình panorama_767C7075_467F_D286_41CB_2E9F667C5F80.label = Đình Cầu Cả - nội đình panorama_ACC96D47_82F2_3859_4191_7FE3B793B7AB.label = Đình Cầu Cả - tiền đường photo_26CAAB7B_3310_D9AA_41B3_518AF90BA046.label = Đình Mạch Tràng photo_26CAAB7B_3310_D9AA_41B3_518AF90BA046.label = Đình Mạch Tràng panorama_B2033E36_B9A7_997B_41D6_425C3EA0E90D.label = Đình Mạch Tràng panorama_779AC92A_468B_3288_4196_015B75F367FE.label = Đình Mạch Tràng panorama_7754D676_4687_7E9B_41C6_90126C1A5E60.label = Đình Mạch Tràng - ban công đồng panorama_7789D68B_4688_DF88_41C9_7935CA293337.label = Đình Mạch Tràng - ban phụ mẫu panorama_C127F8E5_0DAE_20C7_415C_4A885546A11A.label = Đình Mạch Tràng - hậu cung panorama_C1266003_0DAF_FF43_4178_14768EA22FF8.label = Đình Mạch Tràng - phương đình panorama_740DAFA8_4687_2DB7_4181_F7AAB0A47700.label = Đình Mạch Tràng - sân đình panorama_ACE0CCA1_82B5_F8D9_41D0_50445B33CA12.label = Đình Mạch Tràng - tam quan panorama_75353617_4689_7E99_41CD_D068EFB7952F.label = Đình Mạch Tràng - tiền tế panorama_B203D53B_B9A7_8B6A_41C5_B3C48C50F12A.label = Đình Ngự Triều Di Quy photo_26CABD96_3310_D97A_41B2_F20509F4049E.label = Đình Ngự Triều Di Quy photo_26CABD96_3310_D97A_41B2_F20509F4049E.label = Đình Ngự Triều Di Quy panorama_AF03EA5A_82D6_786B_41D0_125C1B8BCF79.label = Đình Ngự Triều Di Quy - bên phải panorama_AF1D6309_82D5_E9E9_41A3_8BC990D93BB4.label = Đình Ngự Triều Di Quy - bên phải panorama_ACBFC16F_82D6_2829_41CB_2837C25CCA98.label = Đình Ngự Triều Di Quy - bên phải panorama_AF00B7A3_82D2_68D9_41B3_4C9F083E3559.label = Đình Ngự Triều Di Quy - bên trái panorama_AF0ECEF7_82D2_3839_41DA_B736BD0BB999.label = Đình Ngự Triều Di Quy - bên trái panorama_AF011222_82D2_2BDB_41DE_832A47F77EF8.label = Đình Ngự Triều Di Quy - hậu cung panorama_ACC6882E_82D6_182B_41DF_9EA6C7F0C765.label = Đình Ngự Triều Di Quy - ngoài cổng panorama_ACFC69C5_82D6_1859_41B5_4C0ABECBDECF.label = Đình Ngự Triều Di Quy - tiền đường panorama_AF18C9E4_82D6_385F_41BD_89E6D20DC23D.label = Đình Ngự Triều Di Quy - trước sân photo_26CB7052_3310_E7FA_41A9_3F16C902C918.label = Đình Thư Cưu panorama_B4623573_BA43_07B0_41D8_708AECA8AE75.label = Đình Thư Cưu photo_26CB7052_3310_E7FA_41A9_3F16C902C918.label = Đình Thư Cưu panorama_AF3DA748_82CE_2857_41DD_80729A6CC289.label = Đình Thư Cưu panorama_AF007021_82F2_27D9_41D3_861E2780A9EB.label = Đình Thư Cưu - hậu cung panorama_AC9D2759_82B2_6869_41DF_8CAD70C7B012.label = Đình Thư Cưu - nội đình panorama_AF29467F_82B2_2829_41C3_E3B25A2AD0F4.label = Đình Thư Cưu - tiền đường panorama_AD1FD142_82CE_685B_41D4_8ADA720A7350.label = Đình Thư Cưu - tượng cao lỗ model_45D5C46D_57DE_4D45_41D5_87715580CF89.label = Đầu ống ngói panorama_B2059504_B9A6_8B1E_41D5_7C2905661AB4.label = Đền Thượng panorama_AC872AA6_82F2_18DB_418D_AD4838F152A1.label = Đền Thượng panorama_AF3B90D1_82D6_E879_41D6_26164B724BDE.label = Đền Thượng - ban thần kim quy panorama_AF0B7C77_82F2_7839_41D0_50FBF9104F5B.label = Đền Thượng - cổng đền panorama_AF3B1D8F_82D2_18E9_41CE_94F30B534B7A.label = Đền Thượng - hậu cung panorama_AF38F727_82D5_E9D9_41C3_0A9218A2AA7C.label = Đền Thượng - hậu cung panorama_ACE612A6_82D6_68DB_41B0_EDDBBB41E435.label = Đền Thượng - hậu cung panorama_ACEC0CBC_82D2_182F_41D4_473C115B5335.label = Đền Thượng - lối ra nhà bia panorama_C2097C58_CFBD_E969_41CF_11FE91DD47D7.label = Đền Thượng - mắt rồng panorama_ACBDD8C2_82F2_385B_41D9_91E46B5F29E2.label = Đền Thượng - nghi môn nội panorama_AC9A3C68_82F2_1857_41D4_3B689091AE1C.label = Đền Thượng - nghi môn nội panorama_C209D48E_CFBF_B9E6_41D3_BBF02DE6288F.label = Đền Thượng - ngoại đền panorama_C208C452_CFBF_997E_41E0_FB9AD353CA3B.label = Đền Thượng - ngoại đền panorama_AF3C5885_82D3_F8D9_41C0_4DA02A73E2D8.label = Đền Thượng - nhà bia panorama_C208F296_CFBC_F9F9_41D1_C5349E1520F5.label = Đền Thượng - nhà bia panorama_ACE22767_82D2_2858_41AC_BBE247752EB3.label = Đền Thượng - nhà bia panorama_AF0082D7_82D2_6879_41D1_1058B045CE13.label = Đền Thượng - nhà bia panorama_AF0DC293_82D2_28F9_41D4_6E6737B8016F.label = Đền Thượng - nhà bia panorama_ACE6EAD0_82D6_3877_41DB_8447F8BDF2B6.label = Đền Thượng - nội đền panorama_AF0E66C7_82D6_2859_41D2_A112C42EF134.label = Đền Thượng - nội đền panorama_AC09BB59_82F2_1869_41CB_3E03B148DEAD.label = Đền Thượng - sân đền panorama_B2056DD2_B9A6_7B35_41CF_0868847FDB17.label = Đền Thượng - thành nội panorama_ACEFD760_82D6_6857_41D8_23FBBF238B04.label = Đền Thượng - tiền tế photo_26CAE7B3_3310_28BA_41C4_993DE20CCF95.label = Đền Thượng 1 photo_26CAE7B3_3310_28BA_41C4_993DE20CCF95.label = Đền Thượng 1 photo_26CADE41_3310_3BD7_41B1_2934BADAFD6A.label = Đền thượng năm 1991 photo_26CADE41_3310_3BD7_41B1_2934BADAFD6A.label = Đền thượng năm 1991 photo_26CA9054_3310_27FD_419E_D00737FA412A.label = Đền thượng sân rồng photo_26CA9054_3310_27FD_419E_D00737FA412A.label = Đền thượng sân rồng photo_26CAE57A_3310_29B5_41C1_39A47A3486CD.label = Đền thượng tiền tế photo_26CAE57A_3310_29B5_41C1_39A47A3486CD.label = Đền thượng tiền tế panorama_B20261E1_B9A7_8B17_41CC_A5BB2037C383.label = Đống Chuông album_C63B3E43_0AAE_23C3_41A3_06C7C8BBDE12.label = Đời sống văn hóa photo_26CB631A_3310_E96A_4178_5D0F5CF7C910.label = đường thành photo_26CB631A_3310_E96A_4178_5D0F5CF7C910.label = đường thành ### Video videolevel_57D8862E_4294_65D1_41C3_E0BAFBB9E429.url = media/video_396EDF6A_58A7_8851_41C9_3A9066CE643D_en.mp4 videolevel_57D8862E_4294_65D1_41C3_E0BAFBB9E429.posterURL = media/video_396EDF6A_58A7_8851_41C9_3A9066CE643D_poster_en.jpg videolevel_57BF62E7_4294_625F_41D0_765645570E0C.url = media/video_3A5AED9F_58A7_88F0_41C5_94D9E86BE3D3_en.mp4 videolevel_57BF62E7_4294_625F_41D0_765645570E0C.posterURL = media/video_3A5AED9F_58A7_88F0_41C5_94D9E86BE3D3_poster_en.jpg videolevel_57D37870_4294_6E31_4146_53E3FA604D40.url = media/video_3FB95C16_58AA_8FF1_41C9_977D90A052CA_en.mp4 videolevel_57D37870_4294_6E31_4146_53E3FA604D40.posterURL = media/video_3FB95C16_58AA_8FF1_41C9_977D90A052CA_poster_en.jpg videolevel_57D24D76_429C_263D_41C6_C05EF641A185.url = media/video_737D2823_0BA2_2F43_4180_1EEC6ADBE851_en.mp4 videolevel_57D24D76_429C_263D_41C6_C05EF641A185.posterURL = media/video_737D2823_0BA2_2F43_4180_1EEC6ADBE851_poster_en.jpg ### Video Subtitles ## Popup ### Body htmlText_C643ED41_0AE6_213F_41A1_89B4DEA7B13C.html =
AM MỴ CHÂU
Khu Am thờ là một kiến trúc gồm 2 phần chính. Tiền tế là một ngôi nhà được xây dựng bằng gỗ 3 gian, tường hồi bít đốc, mái lợp ngói ta. Các bộ vì được làm theo kiểu “thượng giá chiêng, hạ chồng rường, kẻ bẩy”. Tất cả các cấu kiện đều không có chạm khắc hoa văn gì mà chỉ bào soi. Kiến trúc này có niên đại muộn (cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX). Trên thượng lương có dòng chữ Hán ghi rõ niên đại tu bổ: Việt Nam dân chủ cộng hoà, tuế thứ Quý Sửu (1973). Hậu cung là 1 toà nhà xoay dọc, kết cấu chịu lực chính là các bức tường xây bao 3 mặt chỉ để 2 cửa bên thông với tiền tế.
Đi tiếp vào phía trong, trước hậu cung có ban thờ “thập nhị cô” - những người hầu cận của công chúa.
Hậu cung là nơi có đặt ban thờ bà chúa Mỵ Châu. Trên có đặt ngai thờ. Gian trong cùng là nơi đặt tượng đá. Đây chính là “tượng đá Mỵ Châu” đã được kể trong truyền thuyết. Có thể kể thêm rằng: nơi mà Mỵ Châu bị vua cha chém đầu là đèo Mộ Dạ thuộc tỉnh Nghệ An ngày nay nhưng theo câu truyện truyền thuyết thì tượng hoá đá trôi về tận chân thành Ngoại. Tại Nghệ An hiện nay cũng có đền thờ An Dương Vương, cạnh đó là am thờ Mỵ Châu. Địa điểm đó gọi là Núi Cuông, nay đền ở trên đỉnh núi, còn được gọi là đền Cuông.
htmlText_C0C59068_0AE6_3FCD_41A6_407C893A94CA.html =
ĐIẾM XÓM CHÙA
Nhìn tổng thể, điếm có mặt bằng bố cục hình chữ “đinh” gồm tiền tế và hậu cung, diện tích hơn 100m2. Thực chất tiền tế và hậu cung là hai kiến trúc song song kiểu chữ “Nhị”, nhưng gần đây đã được sửa lại kéo dài thêm hậu cung và có tường bao chung nên từ bên ngoài khó nhận ra được.
Công trình này quay hướng chính nam nhưng lối đi vào lại từ phía đông, phải qua một cổng nhỏ, tiếp đến là sân dưới, từ đó lên sân trên tiếp giáp với nền nhà cao 0,6m, có bậc tam cấp chạy suốt mặt trước nhà tiền tế.
Tiền tế là một kiến trúc khung gỗ, mái lợp ngói mũi hài có đao bốn góc, có đắp trang trí cụm vân mây hoa lá dạng đầu rồng cuốn sát các góc đao. Sáu bộ vì khung gỗ đã chia mặt bằng tiền tế ra làm 5 gian bằng nhau, xung quanh được ghép gỗ kín chỉ chừa 3 gian trước và một gian sau để làm lối đi với bộ cánh cửa kiểu “thượng song hạ bản”. Bộ vì kèo ở đây được làm theo kiểu “con chồng, kẻ chuyền”, mái phân “thượng tứ, hạ ngũ”, với bốn hàng chân cột. Hiện vẫn còn lại lỗ mộng sàn trên các cột gỗ của các gian bên, cách mặt nền nhà 0,6m. Đó là dấu tích của một công trình cổ.
Hậu cung chỉ là một kiến trúc nhỏ nối với tiền tế ở một gian giữa có cửa cánh gỗ. Bên trong có bệ gạch đặt ban thờ sát tường hậu cung.
Trang trí nội thất của điếm chủ yếu tập trung ở gian giữa tiền tế với hai bức hoành phi phía trên, hương án phía dưới có đôi hạc thờ bằng gỗ và nhiều đồ thờ như: chiêng trống, cờ quạt, chân hương … Tất cả được trang hoàng lộng lẫy và rất trang trọng tôn nghiêm.
htmlText_5A5A5B5F_0D24_1E22_418C_37A59022A5A5.html =
Bát men tráng
Chất liệu: gốm
Thời Trần, thế kỷ 13 - 14
htmlText_59AD6B96_0D2C_7E22_4187_45D2B5B32EC8.html =
Cọc Bạch Đằng (hiện vật phục chế)
htmlText_59733AB0_0EDC_7E7E_41A2_09B5CC2849A8.html =
Diềm trang trí
Chất liệu: đất nung
Thời Trần, thế kỷ 15 - 18
htmlText_58694B11_0D24_1E3E_4180_9708AF2B336A.html =
Lẫy nỏ (hiện vật phục chế)
htmlText_58543AC1_0D24_1E1E_418F_20BE01CB32A6.html =
Mảnh lư hương
Chất liệu: đất nung
Thời Trần, thế kỷ 17 - 18
htmlText_5833C9C0_0EDC_1A1E_419F_346C1362A70E.html =
Mảnh đầu đao
Chất liệu: đất nung
Thời Trần, thế kỷ 17 - 18
htmlText_55A0FF39_0D24_F66E_419E_25613F09C23C.html =
Nồi
Chất liệu: sành
Thời Trần, thế kỷ 13 - 14
htmlText_5B1A0C49_0D2C_1A2E_41A9_D98627C30B17.html =
Nồi
Chất liệu: đất nung
Thời Trần, thế kỷ 13 - 14
htmlText_50148B68_0D2C_1EEF_418B_82F1EF65D467.html =
Vò rượu men trắng
Chất liệu: gốm
Thời Trần, thế kỷ 13 - 14
htmlText_548E13CF_0AE6_60C3_4161_C739BAFBB4E6.html =
Cửa võng sơn son thiếp vàng với các mảng chạm “Tứ linh” (Long - ly - quy - phượng), và “Tứ quý” (thông - trúc - cúc - mai)
htmlText_C139A03A_0AE1_DF4D_417E_111834ED8008.html =
ĐIẾM XÓM CHỢ
Điếm có bố cục mặt bằng kiểu chữ “đinh”, nhưng phần “chuôi vồ” chỉ là một gian xây gạch kéo dài về phía sau để làm thành hậu cung. Thực ra gốc của kiến trúc có hình chữ “nhất”.
Tiền tế là một kiến trúc khung gỗ có 5 gian 2 chái, mái lợp ngói mũi hài, bốn góc có đao được xây đỡ bằng các trụ gạch. Trên bờ nóc đắp trang trí hoa chanh, chính giữa có “lưỡng long chầu nguyệt”. Ở hai đầu nóc là đôi rồng đuôi xoắn hướng đầu vào trong, bờ dải đắp nghê quay đầu xuống phía dưới và những cụm vân mây đao lửa dạng đầu rồng cuốn sát các góc đao cong.
Bộ khung gỗ của tiền tế gồm 6 bộ vì kèo, được làm theo kiểu “giá chiêng, kẻ chuyền”, riêng vì chái làm kiểu “con chồng”. Mái được phân theo kiểu “thượng tam, hạ tam”. Các cấu kiện như: kẻ, đầu dư, đấu có họa tiết trang trí hoa sen, lá đề, chữ thọ.
Mặt trước ba gian được làm cửa đi, các cánh làm kiểu bức bàn. Tường bao toàn bộ phần còn lại, liền với hậu cung, chừa hai cửa sổ tròn mặt trước.
Hậu cung tiếp với gian giữa sau tiền tế, chỉ có một gian, có xây một ban thờ. Trước hậu cung có bức cửa võng. Trên ban thờ có một số đồ thờ cúng thông thường: đỉnh hương, chân nến, chân đèn, hạc đồng, chiêng đồng, bộ bát bửu, cờ, lọng và một đôi ngựa trắng.
htmlText_C09ADD3C_0A9E_6145_417A_1BDFCC933CD6.html =
ĐÌNH MẠCH TRÀNG
Đình Mạch Tràng là tên thường gọi ngôi đình theo địa danh thôn. Thôn Mạch Tràng nằm ngoài vòng thành ngoại về phía Tây Nam, là một thôn lớn nhất trong các thôn xóm của xã Cổ Loa.
Ngôi đình làng được xây dựng trên một khu vực cao ráo, rộng khoảng 3.000m2 ở địa đầu phía Tây thôn Mạch Tràng, trước mặt là trục đường làng theo hướng tây bắc - đông nam. Trước đình có giếng ngọc, xa xa là cánh đồng rộng ven sông Hoàng.
Mạch Tràng là một làng lớn trong Bát xã Loa Thành xưa nên ngôi đình cũng khá to đẹp. Từ đường làng vào đình ta phải qua một Nghi môn kiểu tứ trụ và một sân rộng hơn 2000m2 lát gạch Bát Tràng. Qua nhà tiền tế là toà đại đình, cách nhau gần 2m. Cũng trong khu vực sân trước đình chếch về phía tây so với tiền tế có am thờ công chúa Mỵ Châu.
Toà đại đình được xây dựng trên một nền cao 50cm so với mặt sân, có mặt bằng bố cục kiểu chữ “Đinh”. Mặt trước có hệ thống cửa bức bàn chắc chắn chạy suốt ba gian giữa. Bậc thềm lên xuống được lát những tấm đá xanh. Các gian bên và hồi còn lại được xây bịt và đấu với tường hậu.
Từ phía ngoài có thể thấy bộ mái đình rất rộng lớn lợp ngói ta rất dầy dặn với bốn góc đao cong chắc khoẻ. Bờ nóc, bờ chảy trên mái được đắp trang trí hoạ tiết hoa chanh cùng với hai đầu nóc mái hình đầu kìm.
Mặt bằng đình khá rộng (14,4m x 21m) được phân thành 5 gian chính và hai hồi. Kết cấu kiến trúc gồm 4 bộ vì chính và 2 bộ vì hồi bằng gỗ lim khá to và chắc khoẻ. Các bộ vì được cấu tạo theo kiểu “Thượng giá chiêng, hạ chồng rường, kẻ bẩy” dựa trên 6 hàng chân cột, trong đó các cột cái to hơn, hai vì gian giữa lớn hơn các bộ vì bên.
Phần chạm khắc trang trí trên kiến trúc của đình được tập trung nhiều vào hai bộ vì gian giữa. Ngoài các đầu dư chạm đầu rồng với các đường nét chắc khoẻ theo lối chạm lộng, các thanh chồng rường đều được trang trí hình tượng “Tứ linh” như một bức tranh sinh động thể hiện ước vọng của nhân dân mong cho mưa thuận gió hoà, cây cối đơm hoa kết trái, cuộc sống sinh sôi nảy nở với các hình tượng “Rồng vờn mây, phượng hàm thư, lân nhảy múa, rùa đội hoa” đan xen là “tùng - trúc - cúc - mai” thể hiện bốn mùa lúc nào cũng đầy màu sắc của cỏ cây hoa lá.
Những hình ảnh và phong cách chạm khắc trên cũng được lặp lại trong những khoảng chồng rường ở các bộ vì khác, nhất là hai vì hồi nhưng, điều đáng chú ý ở đây là chúng ta có thể dễ dàng phân biệt hai lối trang trí khác nhau của bộ vì bên phải và bên trái. Các vì phía bên trái được tạo tác trang trí kỹ lưỡng, tinh tế hơn. Các vì bên phải thiên về sự giản dị, chắc khoẻ. Tuy vậy, các nguyên tắc chung về kết cấu, dạng thức thì vẫn được tôn trọng. Theo nhân dân địa phương cho biết đó là kết quả công việc của hai hiệp thợ, của hai giáp thi thố với nhau khi dựng đình.
Gian giữa của ngôi đình là gian có kích thước rộng nhất. Ngoài phần chạm khắc trên bộ vì, trần nhà còn được bưng ván có ghép khuôn tranh, sơn son thẫm và thiếp vàng có trang trí hình tượng “Tứ linh, tứ quý” và hình một mặt trời nổi cao ở chính giữa.
Hậu cung gồm hai gian nối với toà đại đình có đặt khám thờ vua An D-ương Vương ở giữa chừa lối đi xung quanh.
Tại đình hiện còn lu giữ được một số di vật mang niên đại thế kỷ XVIII, XIX: ngai thờ bài vị “ Thục An Dương Vương hoàng đế”; sập thờ kiểu “chân quỳ dạ cá” sơn son thiếp vàng; kiệu “Bát cống” sơn son thếp vàng và một số đồ thờ khác như: bộ đỉnh thờ bằng đồng, đôi hạc gỗ sơn thếp, hai lưỡi phủ việt trong bộ “Bát bửu”, chuông đồng, cây đèn đồng và ba án gian sơn thếp có niên đại gần đây.
htmlText_C05F706F_0AEE_5FC3_41A2_2493FF75C902.html =
ĐÌNH THƯ CƯU
Đình Thư Cưu là tên thường gọi của di tích, kèm theo địa danh của địa phương là làng Thư Cưu.
Năm 1962, do tác động của thời gian và ảnh hưởng của chiến tranh, đình đã bị sập đổ hoàn toàn. Từ năm 1992 đến năm 2008, chính quyền và nhân dân địa phương đã xây dựng từng phần để có được ngôi đình như ngày nay.
Đại đình có diện tích 255m2 , mặt bằng công trình hình chữ “Đinh” với tiền đường 3 gian 2 dĩ, đao 4 góc mái và có cột đá đỡ, các góc mái đao, hậu cung 3 gian và gian cuối hậu cung là tường hồi bít đốc. Kết cấu công trình là hệ móng, tường bao che xây gạch, mặt tường trước để mộc không trát, các mặt khác đều trát vữa.
Ngay sau hệ cửa bức bàn là bức võng được chạm lộng với những hoạ tiết tinh xảo, phía trên là đôi rồng chầu quả cầu lửa, hoa cúc và vân mây được cách điệu lồng vào nhau. Trần gian chính giữa được ốp 3 lớp, sơn son thếp vàng và nhiều chi tiết gờ chỉ, phào nổi trang trí. Hai chái bên đốc được hạ lấy mái chèo xuống hàng cột hiên. Ba gian giữa cửa lối bức bàn bưng kín, hai gian chái xây gạch chừa cửa sổ chữ thọ.
Hệ vì nóc, cột, cửa tiền đường đều được gia công bằng gỗ táu mật để mộc, đục chạm tinh xảo theo phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Hệ vì nóc, cột hậu cung được gia công bằng gỗ xoan đơn giản.
Đình hiện nay có 03 sắc phong: Sắc phong thứ nhất ngày 20 tháng 4 năm Long Đức thứ nhất Nhuận (1629); Sắc phong thứ hai ngày 18 tháng 11 năm Thành Thái thứ nhất (1889); Sắc phong thứ ba ngày 25 tháng 7 năm Khải Định thứ 9 (1924).
htmlText_C139F9B6_0AE2_2145_41A2_2D41945133B7.html =
ĐỀN THƯỢNG – ĐỀN THỜ AN DƯƠNG VƯƠNG
Đền Thượng có hai nghi môn là Nghi môn ngoại và Nghi môn nội. Nghi môn ngoại được xây dựng bằng gạch không trát, hình thức như một cổng thành có hai tầng, tầng dưới là 3 cửa đi, được xây kiểu cuốn vòm, tầng trên thu gọn dưới dạng vọng lâu 2 tầng 8 mái. Lối lên cửa giữa có đôi rồng đá lớn ở hai bên thành bậc cửa được tạo tác năm 1732.
Qua Nghi môn ngoại là sân rồng hạ lát gạch Bát Tràng, giữa sân có một con đường lát đá chạy thẳng đến cửa chính Nghi môn nội. Do có quan niệm cho rằng: đền được xây trên “đầu rồng”, vì thế người ta đã tạo nên ở hai bên Sân rồng hạ 2 giếng nhỏ được gọi là “mắt rồng” tương xứng nhau, bên cạnh có 2 gò đất cao là “hàm rồng”. Nghi môn nội được đặt cao hơn mặt sân, lối lên có 7 bậc thềm đá xanh. Hai bên bậc thềm là đôi rồng tạo bằng vữa hợp chất.
Qua Nghi môn nội là sân rồng thượng lát bằng gạch Bát Tràng. Chính giữa sân là con đường lát đá dẫn lên nhà Tiền tế còn được gọi là Đại bái hay Tiền bái. Tiền tế là một kiến trúc bề thế, mái lợp ngói mũi hài, có các góc đao cong vút và đắp tượng nghê chầu. Hai dãy nhà hành lang dài hai bên nối Tiền tế và Trung đường, giữa hai dãy hành lang là một tòa Phương đình. Hậu cung là một tòa nhà kiểu “chuôi vồ”, đấu mái liền với Trung đường. Trong Hậu cung có bức tượng vua An Dương Vương được đúc bằng đồng, nặng 200kg, có niên đại 1897.
Nhà bia nằm trong tổng thể kiến trúc ngôi đền, được xây dựng trên một khu đất cao phía Tây của sân thượng, hướng mặt quay vào đền. Đây là một công trình kiến trúc nhỏ có dạng Phương đình, hai tầng tám mái - một kiến trúc gỗ mái lợp ngói mũi hài khá hài hòa xinh xắn.
### Title window_5A584B5E_0D24_1E22_419E_D09457CC6C1C.title = Thông tin Hiện vật window_59AB0B95_0D2C_7E26_418F_F63526593A54.title = Thông tin Hiện vật window_586B4B11_0D24_1E3E_41A3_65F50FED1C14.title = Thông tin Hiện vật window_5B25AC48_0D2C_1A2E_41A3_BC33CFBBC97F.title = Thông tin Hiện vật window_50176B68_0D2C_1EEF_4180_B593D4E9B7C2.title = Thông tin Hiện vật window_548813CF_0AE6_60C3_4173_245F0192B7BF.title = Thông tin Hiện vật window_55A02F39_0D24_F66E_41A1_771B43898871.title = Thông tin Hiện vật window_58564AC0_0D24_1E1E_41AB_1210260EC070.title = Thông tin Hiện vật window_5971CAAF_0EDC_7E62_419E_6CCA66B4BC62.title = Thông tin Hiện vật window_5831E9BF_0EDC_1A62_4177_63DA920880C2.title = Thông tin Hiện vật ## Skin ### Button Button_3AA437C0_5865_B851_41C9_8E6E34DFD07C.label = 1. Hiện vật 2D Button_3AA4A7BF_5865_B82F_41D5_E00522AB2D29.label = 1. Lịch sử Button_3AA477C0_5865_B851_41D5_409EE8FADF20.pressedLabel = 2. Hiện vật 3D Button_3AA477C0_5865_B851_41D5_409EE8FADF20.label = 2. Hiện vật 3D Button_3AA497BF_5865_B82F_41D3_5B212BA26FE3.label = 2. Vị trí địa lý Button_3AA497BF_5865_B82F_41D3_5B212BA26FE3.pressedLabel = 2. Vị trí địa lý Button_AE5B5291_BC02_7B46_41E4_8535FDA57294_mobile.label = GIÁ TRỊ CỦA DI TÍCH Button_AE5BD290_BC02_7B46_41BC_389F8AD1A025_mobile.label = GIỚI THIỆU CHUNG Button_AE5BA291_BC02_7B46_41E1_1FA7B1D42E98_mobile.label = HIỆN VẬT / BẢO VẬT Button_AE5AD291_BC02_7B46_41E1_BB526DB6408E_mobile.pressedLabel = HIỆN VẬT 3D Button_AE5AD291_BC02_7B46_41E1_BB526DB6408E_mobile.label = HIỆN VẬT 3D Button_AE5A3291_BC02_7B46_41A9_F4415AA68724_mobile.label = HÌNH ẢNH Button_3AA477BF_5865_B82F_419C_AE48985DE807.label = I. TỔNG QUAN Button_3AA4C7BF_5865_B82F_41B1_1BE13323A943.label = II. QUẦN THỂ KHÔNG GIAN Button_3AA537BF_5865_B82F_4193_D54519136EED.label = III. KHÔNG GIAN TRƯNG BÀY Button_3AA567C0_5865_B851_41D2_CB64F79A497E.label = IV. HIỆN VẬT / BẢO VẬT Button_A52910F1_BC1E_18C7_41C1_D6A2D97C733B_mobile.label = KHÔNG GIAN TRƯNG BÀY Button_3AA407BF_5865_B82F_41B9_68BBFD387A09.label = LỜI GIỚI THIỆU Button_AE59A290_BC02_7B46_41E4_3AB2C67F90E8_mobile.label = LỜI GIỚI THIỆU Button_AE5A7290_BC02_7B46_41E1_334D25B6759B_mobile.label = QUẦN THỂ KHÔNG GIAN Button_547B4D68_41DA_B9AE_41B5_A56D47F5ABCE.label = THÔNG TIN XUẤT BẢN Button_3AA7D7BF_5865_B82F_4197_3B5D890EB55A.label = TRANG CHỦ Button_AE5AA290_BC02_7B46_41CC_64F99252FAF4_mobile.label = TỔNG QUAN Button_3AA4B7C0_5865_B851_41C1_51501182E1D6.label = V. VIDEO Button_3AA497C0_5865_B851_41B5_485FA0618CC3.label = VI. BẢO TỒN DI TÍCH Button_AE5B7292_BC02_7B4A_41B7_3CD00692AE56_mobile.label = VIDEO Button_3AA4F7C0_5865_B851_41B1_AF5DDF04BB75.label = VII. GIÁ TRỊ CỦA DI TÍCH Button_AE5A5290_BC02_7B46_41E1_FC58D8862C50_mobile.label = VỊ TRÍ ĐỊA LÝ ### Image Image_1FF81200_0B55_BDD7_4194_8A55B93E3EF0.url = skin/Image_1FF81200_0B55_BDD7_4194_8A55B93E3EF0_en.png Image_1FF81200_0B55_BDD7_4194_8A55B93E3EF0_mobile.url = skin/Image_1FF81200_0B55_BDD7_4194_8A55B93E3EF0_mobile_en.png Image_61A6AEB4_00AC_881E_4119_D8DEA16ECE00.url = skin/Image_61A6AEB4_00AC_881E_4119_D8DEA16ECE00_en.png Image_793E6738_0064_7816_4137_D5C3433E04F0.url = skin/Image_793E6738_0064_7816_4137_D5C3433E04F0_en.png Image_8A93541C_C647_653C_41E4_8D8748B0E150.url = skin/Image_8A93541C_C647_653C_41E4_8D8748B0E150_en.jpg Image_8A93541C_C647_653C_41E4_8D8748B0E150_mobile.url = skin/Image_8A93541C_C647_653C_41E4_8D8748B0E150_mobile_en.jpg Image_8A9BB6AF_AE81_0F72_41D0_862A095EA319.url = skin/Image_8A9BB6AF_AE81_0F72_41D0_862A095EA319_en.jpg Image_8A9BB6AF_AE81_0F72_41D0_862A095EA319_mobile.url = skin/Image_8A9BB6AF_AE81_0F72_41D0_862A095EA319_mobile_en.jpg Image_9D4E3443_B321_B22C_41D2_7256618FBB00.url = skin/Image_9D4E3443_B321_B22C_41D2_7256618FBB00_en.jpg Image_9D4E3443_B321_B22C_41D2_7256618FBB00_mobile.url = skin/Image_9D4E3443_B321_B22C_41D2_7256618FBB00_mobile_en.jpg Image_F4B381AB_E5BF_5E9F_41E7_A8F8FFBCCA61.url = skin/Image_F4B381AB_E5BF_5E9F_41E7_A8F8FFBCCA61_en.jpg Image_F4B381AB_E5BF_5E9F_41E7_A8F8FFBCCA61_mobile.url = skin/Image_F4B381AB_E5BF_5E9F_41E7_A8F8FFBCCA61_mobile_en.jpg ### Label Label_F5A7B620_CC8E_7632_41E6_9499E6CEBC17_mobile.text = HIỆN VẬT 3D Label_F5A7B620_CC8E_7632_41E6_9499E6CEBC17.text = HIỆN VẬT 3D Label_1124ABEA_058E_E3B9_4190_25FC02703E08.text = KHẢO CỔ Label_1124DBEB_058E_E3BF_4190_6549298341FD.text = KHẢO CỔ Label_FDBAE3E0_D190_DF48_41DC_B2F2EFD6E066_mobile.text = KHẢO CỔ Label_3AA797BF_5865_B82F_41BF_A2AC48C9A716.text = MỤC LỤC Label_A5F15803_BC02_174A_41E5_32ED83A5936F_mobile.text = MỤC LỤC Label_A3CF9595_B9E3_1770_418C_351499F40BCD.text = SẮC PHONG Label_A3CF9595_B9E3_1770_418C_351499F40BCD_mobile.text = SẮC PHONG Label_11243BE9_058E_E3BB_417D_231EB0455577.text = ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Label_C27338EE_F86A_2533_41E4_7E8CA4543937.text = ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Label_FDBAE3E0_D190_DF48_41DC_B2F2EFD6E066.text = ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Label_11236BEB_058E_E3BF_4196_9F5CC2F44ACF.text = ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Label_C27338EE_F86A_2533_41E4_7E8CA4543937_mobile.text = ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Label_A0689C57_B9FD_15F0_41A7_4B29A7293FA4_mobile.text = ẢNH HIỆN VẬT Label_A0689C57_B9FD_15F0_41A7_4B29A7293FA4.text = ẢNH HIỆN VẬT ### Multiline Text HTMLText_55AC51A7_41E9_88A3_41B2_83A8B8DFF651.html =
LIÊN HIỆP CÁC HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM
CHƯƠNG TRÌNH “NGHIÊN CỨU, XÂY DỰNG CƠ SỞ DỮ LIỆU VÀ CÔNG BỐ
TÁC PHẨM VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRÊN NỀN TẢNG
CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ”



***



BAN CHỈ ĐẠO


Nhà văn Tùng Điển (Trần Quang Điển) Trưởng ban
PGS.TS Tạ Quang Đông Phó Trưởng ban
TS. Nhà nghiên cứu Đoàn Thanh Nô Phó Trưởng ban Thường trực
Nhạc sĩ Nông Quốc Bình Phó Trưởng ban kiêm Giám đốc Ban Quản lý Chương trình
NSND Vương Duy Biên Ủy viên
Ông Vũ Đức Minh Ủy viên
Ông Nguyễn Minh Nhựt Ủy viên
TS. Nguyễn Nguyên Ủy viên
ThS. Nguyễn Ngọc Bích Ủy viên
ThS. Trần Thị Thu Hiền Ủy viên



***



HỘI ĐỒNG THẨM ĐỊNH


TS. Đoàn Thanh Nô
Phó Chủ tịch thường trực Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam


Nhạc sĩ Nông Quốc Bình
Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam


Ông Nguyễn Minh Nhựt
Vụ trưởng Vụ Văn hóa - Văn nghệ, Ban Tuyên giáo Trung ương


PGS.TS Lâm Bá Nam
Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam


GS.TS Phạm Hồng Tung
Viện trưởng Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội


Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều
Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam


PGS.TS Võ Quang Trọng
Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam



***


 
BAN QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH


QUỸ HỖ TRỢ SÁNG TẠO VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM
Nhạc sĩ Nông Quốc Bình Giám đốc
ThS. Trần Thị Thu Hiền Phó Giám đốc
Nguyễn Ngọc Hà Ban Kiểm soát
ThS. Lê Song Tùng Ban Kiểm soát
Trần Cát Lương Cán bộ BQL
Nguyễn Thị Hiền Cán bộ BQL



***



LỜI CẢM ƠN


Trong quá trình biên soạn cuốn sách này, tác giả đã tham khảo và sử dụng một số nguồn tư liệu, công trình nghiên cứu, bài viết của các tổ chức, chuyên gia và các nhà nghiên cứu. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các tác giả, chuyên gia, nhà nghiên cứu đã có những đóng góp quan trọng.
Đặc biệt, xin trân trọng cảm ơn:
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh, thành trên cả nước
Ban Quản lý Di tích, các tổ chức, cá nhân, nhà văn hóa, nghệ nhân đã tạo điều kiện, cung cấp thông tin, góp ý chuyên môn cũng như giúp đỡ trong suốt quá trình thực hiện.



Xuất bản năm 2024.



***


 
DI TÍCH LỊCH SỬ, KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT VÀ KHẢO CỔ CỔ LOA


Chịu trách nhiệm xuất bản, nội dung
Giám đốc – Tổng biên tập: TS. Trần Chí Đạt
Biên tập:
Trình bày sách: Vũ Thanh Tùng
Nguyễn Văn Trường
Nguyễn Văn Chung



Đối tác liên kết: CHƯƠNG TRÌNH “NGHIÊN CỨU, XÂY DỰNG CƠ SỞ DỮ LIỆU VÀ CÔNG BỐ TÁC PHẨM VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRÊN NỀN TẢNG CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ”
Địa chỉ: 66 Nguyễn Văn Huyên, Cầu Giấy, Hà Nội.



Số xác nhận đăng ký xuất bản: 437/QĐ - NXB TTTT ngày 09/12/2024
Số quyết định xuất bản: 4460-2024/CXBIPH/13-151/TTTT
Mã ISBN: 978-604-80-8446-2






HTMLText_72E2C765_3310_29DE_41C0_614317975B88.html =
Rồng ở cổng Đền Thượng
HTMLText_0B448E40_3370_5BD6_41B2_B3CA0ACA2138.html =
Gạch hình chữ nhật đất nung
HTMLText_0A15ABD8_3370_58F6_41BD_92170D3950A1.html =
Gạch trang trí chim phượng đất nung
HTMLText_05858E43_3370_5BDA_41AF_9303EAD99E41.html =
Lưỡi rìu đồng
HTMLText_0AB9E0C1_3370_28D6_41BC_EE85CDFD820A.html =
Mang khuôn đúc mũi tên đồng ba cạnh bằng đá
HTMLText_097DA657_3370_EBFA_419B_5E31373ED5F0.html =
Mang khuôn đúc mũi tên đồng cánh én bằng đá
HTMLText_005D2284_3370_EB5D_41B1_B0B61364CBEF.html =
MẢNH NGÓI đất nung
HTMLText_04D729AA_3370_58AA_41C2_DBAA02C97F06.html =
Mảnh đầu rồng đất nung
HTMLText_05D4A7F3_3370_28BA_41C4_B77C6951858C.html =
Nồi bằng gốm
HTMLText_0927F3DE_3370_28EA_41C0_29383F5BA91F.html =
Nồi đất nung
HTMLText_046C37F4_3370_68BE_4195_64BF7CDCE556.html =
Phác vật khuôn đất nung
HTMLText_0B88EC3C_3370_3FAE_41BB_C72CD8404595.html =
Mảnh ngói chất liệu: đất nung
HTMLText_0BEEBF3A_3370_D9AA_41B1_D66D654E5560.html =
Đầu ống ngói đất nung
HTMLText_55AC41A7_41E9_88A3_41BC_16C51259C4CC.html =
THÔNG TIN XUẤT BẢN
HTMLText_7122D6CF_3310_28EB_41C0_23ACCC8ED53A.html =
Rồng ở Nghi Môn Ngoại
HTMLText_55ABB1A7_41E9_88A3_41C1_00CF5B26FB96.html =
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập và phát triển nền văn nghệ cách mạng Việt Nam.


Ảnh: Thông tấn xã Việt Nam
HTMLText_9D13B83C_B323_9254_41C2_8F7C86F7A8BC_mobile.html =
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập và phát triển nền văn nghệ cách mạng Việt Nam.


Ảnh: Thông tấn xã Việt Nam
HTMLText_9D13B83C_B323_9254_41C2_8F7C86F7A8BC.html =
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập và phát triển nền văn nghệ cách mạng Việt Nam.


Ảnh: Thông tấn xã Việt Nam
HTMLText_59DA806C_458F_734D_4191_5052BFB8CF6D.html =
LỊCH SỬ
HTMLText_80FE1CCB_B321_923C_41D5_71CD2AEE6F9A.html =


VIDEO
HTMLText_80FE1CCB_B321_923C_41D5_71CD2AEE6F9A_mobile.html =


VIDEO PHỎNG VẤN
HTMLText_8ACC31F8_C645_DF04_41E4_2F5A7DAC7ACE.html =
DI TÍCH LỊCH SỬ, KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT VÀ KHẢO CỔ CỔ LOA
HTMLText_8ACC31F8_C645_DF04_41E4_2F5A7DAC7ACE_mobile.html =
CÔN SƠN - KIẾP BẠC:
LINH THIÊNG HỘI TỤ
HTMLText_F4B561AD_E5BF_5E9B_41EB_35349A173CD5.html =
GIÁ TRỊ CỦA DI TÍCH
HTMLText_9811F626_B320_9E74_41DD_AEC703B337ED.html =
LỜI GIỚI THIỆU
HTMLText_97D18AF8_C643_2D03_41D7_2F523C836BB4.html =
VỊ TRÍ ĐỊA LÝ
HTMLText_B37D5B9F_AF9D_2D59_41E2_60D64AF45EF2.html =
QUẦN THỂ DI TÍCH
HTMLText_F4B561AD_E5BF_5E9B_41EB_35349A173CD5_mobile.html =
GIÁ TRỊ CỦA DI TÍCH
HTMLText_9811F626_B320_9E74_41DD_AEC703B337ED_mobile.html =
LỜI GIỚI THIỆU
HTMLText_97D18AF8_C643_2D03_41D7_2F523C836BB4_mobile.html =
VỊ TRÍ ĐỊA LÝ
HTMLText_B37D5B9F_AF9D_2D59_41E2_60D64AF45EF2_mobile.html =
QUẦN THỂ DI TÍCH
HTMLText_5CE326FF_4752_2D63_41A9_A452DE08F737.html =
AM MỴ CHÂU


Khu Am thờ là một kiến trúc gồm 2 phần chính. Tiền tế là một ngôi nhà được xây dựng bằng gỗ 3 gian, tường hồi bít đốc, mái lợp ngói ta.


Các bộ vì được làm theo kiểu “thượng giá chiêng, hạ chồng rường, kẻ bẩy”. Tất cả các cấu kiện đều không có chạm khắc hoa văn gì mà chỉ bào soi. Kiến trúc này có niên đại muộn (cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX).


Trên thượng lương có dòng chữ Hán ghi rõ niên đại tu bổ: Việt Nam dân chủ cộng hoà, tuế thứ Quý Sửu (1973). Hậu cung là 1 toà nhà xoay dọc, kết cấu chịu lực chính là các bức tường xây bao 3 mặt chỉ để 2 cửa bên thông với tiền tế.


Đi tiếp vào phía trong, trước hậu cung có ban thờ “thập nhị cô” - những người hầu cận của công chúa.
Hậu cung là nơi có đặt ban thờ bà chúa Mỵ Châu. Trên có đặt ngai thờ. Gian trong cùng là nơi đặt tượng đá. Đây chính là “tượng đá Mỵ Châu” đã được kể trong truyền thuyết. Có thể kể thêm rằng: nơi mà Mỵ Châu bị vua cha chém đầu là đèo Mộ Dạ thuộc tỉnh Nghệ An ngày nay nhưng theo câu truyện truyền thuyết thì tượng hoá đá trôi về tận chân thành Ngoại. Tại Nghệ An hiện nay cũng có đền thờ An Dương Vương, cạnh đó là am thờ Mỵ Châu. Địa điểm đó gọi là Núi Cuông, nay đền ở trên đỉnh núi, còn được gọi là đền Cuông.


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5D0D6332_4752_24FC_41A6_7A200E3AD8CD.html =
CHÙA BẢO SƠN (CHÙA CỔ LOA)


Chùa Cổ Loa có bố cục mặt bằng tổng thể theo kiểu “Nội công ngoại quốc” gồm nhiều toà nhà có sự liên kết với nhau: Điện thờ Phật ở chính giữa, phía trước là tiền đường, phía sau là Phật điện là nhà Tổ, hai bên là hai hành lang nối liền từ Tiền đường với khu nhà Tổ. Riêng Tiền đường liên kết với Thượng điện, tạo thành một kiến trúc theo kiểu chữ “Đinh”.


Phần Thượng điện không liền mái với hành lang và nhà Tổ mà cách nhau chừng một mét. Nhà tổ được làm theo hưướng bắc, quay ra sân sau, từ đây có thể đi ra công phụ, phía đông chùa.


Khu vực phía sau có cốt nền thấp hơn nếu so với nhà Tổ và Thượng điện. ở đây có Tam quan gác chuông được xây dựng chỉ cách đây khoảng 50 năm, theo hưướng bắc, quay ra phía vườn, ao sau chùa; Hai bên sân, gần sát dãy tường rào là hai kiến trúc dùng làm nơi ở và tiếp khách của nhà chùa.


Các kiến trúc của chùa Cổ Loa được làm bằng gỗ theo thể thức truyền thống với bộ khung gỗ, mái lợp ngói ta kiểu “Mũi hài” các góc đao cong trên kiến trúc chính có tường bao phía ngoài, ở hai bên hành lang và ba mặt toà Thượng điện.


Kết cấu các bộ vì kèo gỗ của các toà nhà Tiền đường, Thượng điện và nhà Tổ theo kiểu “Thượng chồng rường giá chiêng, hạ kẻ bẩy”, với bốn hàng chân cột. Các bộ vì của hành lang, đơn giản hơn và chỉ có hai hàng cột.


Toà Tiền đường có 5 gian 2 dĩ, phần khung mái đấu nối với Thượng điện ở đoạn giữa, mặt trước các gian chính là dãy cửa bức bàn được làm theo kiểu “Thượng song, hạ bản”. Hai đầu nối với tường hồi được xây bịt và có ô cửa thông gió ở nơi tường hồi hai dãy hành lang. Tên chùa “Bảo Sơn Tự” bằng chữ Hán được đắp trong khuôn bức đại tự kiểu Tam cấp phía trên, chính giữa bờ nóc mái. Toàn nhà Tổ phía sau thượng điện, cũng có kết cấu và bố cục mặt bằng như Tiền đường, chỉ khác ở hướng chính với dãy cửa bức bàn, quay về phía bắc hai bên hành lang, mỗi bên 6 gian, đấu mái với tiền tế và nhà Tổ nhưng không chúng mái với toà thượng điện, cũng như nhà Tổ vậy.


Gác chuông là một kiến trúc đơn giản kiểu 2 tầng 4 mái, tường xây kít đốc, 4 cột cái bằng gỗ chịu lực cho cả sản lầu và mái trên.


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5D453170_4752_277C_41C5_22FA6623E2D9.html =
LOA KHẨU (MIẾU THỜ THẦN KIM QUY)


Thành Cổ Loa còn có tên xưa kia là thành ốc bởi các vòng thành Ngoại và Trung gặp nhau ở phía nam cạnh sông Hoàng. Từ chỗ ấy 2 vòng thành men theo bờ sông vòng về hai phía đông, tây rồi đi lên phía bắc, cách xa nhau và không gặp nhau ở chỗ nào nữa. Vì thế, người ta gọi là toà thành có hình xoáy ốc hay hình con ốc.


Chính ở chỗ gần cửa nam, sát với sông Hoàng có một cái giếng thông nước với sông, đó chính là “miệng ốc” hay “Loa khẩu”.


Theo truyền thuyết về việc xây thành, thành xây nhiều lần vẫn bị đổ vì thế nhà vua cầu đến Huyền Thiên Trấn Vũ. Huyền Thiên Trấn Vũ đã phái Thần Kim Quy - Rùa vàng hiện thành Thanh Giang sứ tới giúp An Dương Vương trừ được Bạch Kê Tinh ở núi Sái. Do vậy thành mới đứng vững.


Công việc hoàn tất, Rùa vàng lại cho nhà Vua móng để làm lẫy “nỏ thần”. Chỗ Rùa vàng hiện lên đó chính là Loa Khẩu. Sau này một toà miếu nhỏ được xây gần Loa Khẩu để thờ thần Kim Qui.


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5029C3CD_4752_2BA4_41C2_BA2C4CAFC95B.html =
THÀNH CỔ LOA


Thành Cổ Loa là di tích lịch sử tại vùng đất xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội.


Cổ Loa là kinh đô của nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương vào khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên và của nhà nước phong kiến dưới thời Ngô Quyền thế kỷ 10.


Vào thời Âu Lạc, Cổ Loa nằm vào vị trí đỉnh của tam giác châu thổ sông Hồng và là nơi giao lưu quan trọng của đường thủy và đường bộ.


Từ đây có thể kiểm soát được cả vùng đồng bằng lẫn vùng sơn địa. Cổ Loa là một khu đất đồi cao ráo nằm ở tả ngạn sông Hoàng. Con sông này qua nhiều thế kỷ bị phù sa bồi đắp và nay đã trở thành một con lạch nhỏ, nhưng xưa kia sông Hoàng là một con sông nhánh lớn quan trọng của sông Hồng, nối liền sông Hồng với sông Cầu, con sông lớn nhất trong hệ thống sông Thái Bình. Như vậy, về phương diện giao thông đường thủy, Cổ Loa có một vị trí vô cùng thuận lợi hơn bất kỳ ở đâu tại đồng bằng Bắc Bộ vào thời ấy. Đó là vị trí nối liền mạng lưới đường thủy của sông Hồng cùng với mạng lưới đường thủy của sông Thái Bình. Hai mạng lưới đường thủy này chi phối toàn bộ hệ thống đường thủy tại Bắc bộ Việt Nam. Qua con sông Hoàng, thuyền bè có thể tỏa đi khắp nơi, nếu ngược lên sông Hồng là có thể thâm nhập vào vùng Bắc hay Tây Bắc của Bắc Bộ, nếu xuôi sông Hồng, thuyền có thể ra đến biển cả, còn nếu muốn đến vùng phía Đông Bắc bộ thì dùng sông Cầu để thâm nhập vào hệ thống sông Thái Bình đến tận sông Thương và sông Lục Nam.


Địa điểm Cổ Loa chính là Phong Khê, lúc đó là một vùng đồng bằng trù phú có xóm làng, dân chúng đông đúc, sống bằng nghề làm ruộng, đánh cá và thủ công nghiệp. Việc dời đô từ Phong Châu về đây, đánh dấu một con đoạn phát triển của dân cư Việt cổ, giai đoạn người Việt chuyển trung tâm quyền lực từ vùng Trung du bán sơn địa về định cư tại vùng đồng bằng. Việc định cư tại đồng bằng chứng tỏ một bước tiến lớn trong các lãnh vực xã hội, kinh tế trong giao tiếp, trao đổi con người dễ dàng đi lại bằng đường bộ hay bằng đường thủy; trong nông nghiệp có bước tiến đáng kể về kỹ thuật trồng lúa nước, mức độ dân cư cũng đông đúc hơn.


Thành Cổ Loa được các nhà khảo cổ học đánh giá là "tòa thành cổ nhất, quy mô lớn vào bậc nhất, cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ".


Khi xây thành, người Việt cổ đã biết lợi dụng tối đa và khéo léo các địa hình tự nhiên. Họ tận dụng chiều cao của các đồi, gò, đắp thêm đất cho cao hơn để xây nên hai bức tường thành phía ngoài, vì thế hai bức tường thành này có đường nét uốn lượn theo địa hình chứ không băng theo đường thẳng như bức tường thành trung tâm. Người xưa lại xây thành bên cạnh con sông Hoàng để dùng sông này vừa làm hào bảo vệ thành vừa là nguồn cung cấp nước cho toàn bộ hệ thống hào vừa là đường thủy quan trọng.


Thành Cổ Loa theo tương truyền gồm 9 vòng xoáy trôn ốc, nhưng căn cứ trên dấu tích hiện còn, các nhà khoa học nhận thấy thành có 3 vòng, trong đó vòng thành nội rất có thể được làm về sau, dưới thời Ngô Quyền. Chu vi vòng ngoài 8 km, vòng giữa 6,5 km, vòng trong 1,6 km, diện tích trung tâm lên tới 2 km². Thành được xây theo phương pháp đào đất đến đâu, khoét hào đến đó, thành đắp đến đâu, lũy xây đến đó. Mặt ngoài lũy dốc thẳng đứng, mặt trong thoải để đánh vào thì khó, trong đánh ra thì dễ. Lũy cao trung bình từ 4–5 m, có chỗ cao đến 8–12 m. Chân lũy rộng 20–30 m, mặt lũy rộng 6–12 m. Khối lượng đất đào đắp ước tính 2,2 triệu mét khối.


Thành nội hình chữ nhật, cao trung bình 5 m so với mặt đất, mặt thành rộng từ 6–12 m, chân rộng từ 20–30 m, chu vi 1.650 m và có một cửa nhìn vào tòa kiến trúc Ngự triều di quy.


Thành trung là một vòng thành không có khuôn hình cân xứng, dài 6.500 m, nơi cao nhất là 10 m, mặt thành rộng trung bình 10 m, có bốn cửa ở các hướng đông, bắc, tây bắc và tây nam, trong đó cửa đông ăn thông với sông Hồng.


Thành ngoại cũng không có hình dáng rõ ràng, dài hơn 8.000m, cao trung bình 3–4 m (có chỗ tới hơn 8 m).


Mỗi vòng thành đều có hào nước bao quanh bên ngoài, hào rộng trung bình từ 10m đến 30m, có chỗ còn rộng hơn. Các vòng hào đều thông với nhau và thông với sông Hoàng. Sự kết hợp của sông, hào và tường thành không có hình dạng nhất định, khiến thành như một mê cung, là một khu quân sự vừa thuận lợi cho tấn công vừa tốt cho phòng thủ.


Sông Hoàng được dùng làm hào thiên nhiên cho thành Ngoại ở về phía Tây Nam và Nam. Phần hào còn lại được đào sát chân tường thành từ gò Cột Cờ đến Đầm Cả. Con hào này nối với hào của thành Trung ở Đầm Cả và Xóm Mít, chảy qua cửa Cống Song nối với năm con lạch có hình dáng như bàn tay xòe và với một nhánh của con lạch này, nước chảy thông vào vòng hào của thành Nội.


Thuyền bè đi lại dễ dàng trên ba vòng hào để đến trú đậu ở Đầm Cả hoặc ra sông Hoàng và từ đó có thể tỏa đi khắp nơi. Theo truyền thuyết,Thục Phán An Dương Vương thường dùng thuyền đi khắp các hào rồi ra sông Hồng.


Về mặt quân sự, thành Cổ Loa thể hiện sự sáng tạo độc đáo của người Việt cổ trong công cuộc giữ nước và chống ngoại xâm. Với các bức thành kiên cố, với hào sâu rộng cùng các ụ, lũy, Cổ Loa là căn cứ phòng thủ vững chắc để bảo vệ nhà vua, triều đình và Kinh đô; đồng thời là một căn cứ kết hợp hài hòa thủy binh cùng bộ binh. Nhờ ba vòng hào thông nhau dễ dàng, thủy binh có thể phối hợp cùng bộ binh để vận động trên bộ cũng như dưới nước khi tác chiến.


Về mặt xã hội, với sự phân bố từng khu cư trú cho vua, quan, binh lính, thành Cổ Loa là một chứng cứ về sự phân hóa của xã hội thời ấy.


Thời kỳ này, vua quan không những đã tách khỏi dân chúng mà còn được bảo vệ chặt chẽ, sống gần như cô lập hẳn với cuộc sống của dân thường. Xã hội đã có sự phân hóa giàu nghèo và phân hóa giai cấp hơn thời các Vua Hùng.


Về mặt văn hóa, Cô Loa Là một tòa thành cổ nhất còn để lại nhiều dấu tích, Cổ Loa trở thành một di sản văn hóa, một bằng chứng về sự sáng tạo, về trình độ kỹ thuật cũng như văn hóa người Việt Cổ. Đá kè chân thành, gồm rải rìa thành, hào nước quanh co, ụ lũy phức tạp, hỏa hồi chắc chắn và nhất là địa hình hiểm trở ngoằn ngoèo, tất cả những điều làm chứng nghệ thuật và văn hóa thời An Dương Vương.


Từ những đặc điểm trên cho thấy Cổ Loa là một thành cổ ra đời từ thế kỷ thứ III Trước Công Nguyên do Thục An Dương Vương khởi dựng.


Tích hợp vào thủ đô Hà Nội thời bây giờ, Cổ Loa vừa làm tăng sự lâu đời của đô thị Hà Nội thêm hàng nghìn tuổi, vừa bổ sung cho vị trí và vai trò trung tâm đầu não, phồn thịnh của miền đất thượng kinh này. Những tính chất đặc trung cho một thời vàng son của thành cổ: Kinh thành, Quân thành, Thị thành cổ đại, cùng với những giá trị của một quá trình rất lâu dài đấu tranh bảo vệ – bảo tồn bản sắc – đã làm tôn lên giá trị của Cổ Loa và Thăng Long ngàn năm tuổi.


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5C5BE5D6_4752_2FA4_41CC_2B50C16E642E.html =
ĐIẾM XÓM CHÙA


Nhìn tổng thể, điếm có mặt bằng bố cục hình chữ “đinh” gồm tiền tế và hậu cung, diện tích hơn 100m2. Thực chất tiền tế và hậu cung là hai kiến trúc song song kiểu chữ “Nhị”, nhưng gần đây đã được sửa lại kéo dài thêm hậu cung và có tường bao chung nên từ bên ngoài khó nhận ra được.


Công trình này quay hướng chính nam nhưng lối đi vào lại từ phía đông, phải qua một cổng nhỏ, tiếp đến là sân dưới, từ đó lên sân trên tiếp giáp với nền nhà cao 0,6m, có bậc tam cấp chạy suốt mặt trước nhà tiền tế.


Tiền tế là một kiến trúc khung gỗ, mái lợp ngói mũi hài có đao bốn góc, có đắp trang trí cụm vân mây hoa lá dạng đầu rồng cuốn sát các góc đao. Sáu bộ vì khung gỗ đã chia mặt bằng tiền tế ra làm 5 gian bằng nhau, xung quanh được ghép gỗ kín chỉ chừa 3 gian trước và một gian sau để làm lối đi với bộ cánh cửa kiểu “thượng song hạ bản”. Bộ vì kèo ở đây được làm theo kiểu “con chồng, kẻ chuyền”, mái phân “thượng tứ, hạ ngũ”, với bốn hàng chân cột. Hiện vẫn còn lại lỗ mộng sàn trên các cột gỗ của các gian bên, cách mặt nền nhà 0,6m. Đó là dấu tích của một công trình cổ.


Hậu cung chỉ là một kiến trúc nhỏ nối với tiền tế ở một gian giữa có cửa cánh gỗ. Bên trong có bệ gạch đặt ban thờ sát tường hậu cung.


Trang trí nội thất của điếm chủ yếu tập trung ở gian giữa tiền tế với hai bức hoành phi phía trên, hương án phía dưới có đôi hạc thờ bằng gỗ và nhiều đồ thờ như: chiêng trống, cờ quạt, chân hương … Tất cả được trang hoàng lộng lẫy và rất trang trọng tôn nghiêm.


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5C15066D_4752_2D64_41B2_B2B360AF898F.html =
ĐIẾM XÓM CHỢ


Điếm có bố cục mặt bằng kiểu chữ “đinh”, nhưng phần “chuôi vồ” chỉ là một gian xây gạch kéo dài về phía sau để làm thành hậu cung. Thực ra gốc của kiến trúc có hình chữ “nhất”.


Tiền tế là một kiến trúc khung gỗ có 5 gian 2 chái, mái lợp ngói mũi hài, bốn góc có đao được xây đỡ bằng các trụ gạch. Trên bờ nóc đắp trang trí hoa chanh, chính giữa có “lưỡng long chầu nguyệt”. Ở hai đầu nóc là đôi rồng đuôi xoắn hướng đầu vào trong, bờ dải đắp nghê quay đầu xuống phía dưới và những cụm vân mây đao lửa dạng đầu rồng cuốn sát các góc đao cong.


Bộ khung gỗ của tiền tế gồm 6 bộ vì kèo, được làm theo kiểu “giá chiêng, kẻ chuyền”, riêng vì chái làm kiểu “con chồng”. Mái được phân theo kiểu “thượng tam, hạ tam”. Các cấu kiện như: kẻ, đầu dư, đấu có họa tiết trang trí hoa sen, lá đề, chữ thọ.


Mặt trước ba gian được làm cửa đi, các cánh làm kiểu bức bàn. Tường bao toàn bộ phần còn lại, liền với hậu cung, chừa hai cửa sổ tròn mặt trước.


Hậu cung tiếp với gian giữa sau tiền tế, chỉ có một gian, có xây một ban thờ. Trước hậu cung có bức cửa võng. Trên ban thờ có một số đồ thờ cúng thông thường: đỉnh hương, chân nến, chân đèn, hạc đồng, chiêng đồng, bộ bát bửu, cờ, lọng và một đôi ngựa trắng.


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5DD783F6_4752_2B64_41C4_782DCDA637ED.html =
ĐÌNH - CHÙA MẠCH TRÀNG


Chùa Mạch Tràng


Chùa có tên chữ Hán là "Quang Linh Tự" nghĩa là rạng rỡ, linh thiêng. Tuy nhiên cũng như nhiều nơi khác, chùa làng thường được gọi theo địa danh nên thường gọi là chùa Mạch Tràng.


Mạch Tràng vốn là một làng (đã có lúc là một xã - " Nhất thôn nhất xã") có từ lâu đời, nằm ở phía Nam bên ngoài thành Cổ Loa, trên một khu đất cao ráo, cạnh sông Hoàng. Theo truyền thuyết: Từ thời Âu Lạc, An Dương Vương đã đem giống lúa mạch về dạy dân trồng cấy và đặt kho lương thực của Âu Lạc tại đây. Sau này, thời Ngô Quyền lại mở trường học của quốc gia nên có tên là Mạch Tràng.


Khu vực chùa Mạch Tràng có tổng diện tích gần 5.000m2. Tam quan, tiếp giáp với đường làng, có lối đi qua khu vườn ao dẫn vào Tiền đường và Thượng điện, tại đây có hai toà Giải vũ như là hai hành lang dẫn tới nhà Tổ, nhà Mẫu ở phía sau.


Một điều đáng chú ý là trong chùa có thờ tượng Hậu - một nam, một nữ, với phong cách tả thực, dáng vẻ gần gũi và sinh động. Các đường nét thể hiện tóc, áo, mũ phản ánh thân thế, quyền quý của “Hậu”. Có thể điều này là đúng với việc truyền tụng rằng: Đó là một vị công nương nhà chúa Trịnh và chồng bà đã có công trong việc dựng chùa nên được thờ ở đây. Đây là hai pho tượng thổ được đặt trên bệ sen bằng gỗ và được sơn thếp.


Tại nhà Tổ - Mẫu, phần hậu cung (chuôi duộc) có đặt ban thờ Mẫu với đủ bốn vị: Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thoải và Mẫu Địa; bốn vị Quan Hoàng và Đức Thánh. Ở phía ngoài có ban thờ “Tứ phủ công đồng” và hai tượng cậu đứng chầu. Các vị sư tổ của chùa, được tạc tượng thờ tại hai gian của Tiền Tế: Bên phải thờ Sư tổ, bên trái thờ Sư ân. Hàng năm, ngày giỗ Tổ được tổ chức trang trọng vào ngày 28 tháng 2 Âm lịch.


Việc thờ Mẫu, như chúng ta thường thấy ở các chùa chiền, là sự phản ảnh một quan niệm tín ngưỡng dân gian từ lâu đời, nhưng lại được phát triển đậm đà cách đây chứng ba thế kỷ, do những điều kiện lịch sử nhất định.


Nằm trong một khu vực thoáng đãng gần khu Đình thờ An Dương Vương và công chúa Mỵ Châu. Chùa Mạch Tràng, ngoài những giá trị văn hoá lịch sử được chung đúc từ lâu đời, còn là một khu di tích danh thắng của địa phương, của khu vực Cổ Loa và của Hà Nội.


Đình Mạch Tràng


Đình Mạch Tràng là tên thường gọi ngôi đình theo địa danh thôn.


Thôn Mạch Tràng nằm ngoài vòng thành ngoại về phía Tây Nam, là một thôn lớn nhất trong các thôn xóm của xã Cổ Loa.


Ngôi đình làng được xây dựng trên một khu vực cao ráo, rộng khoảng 3.000m2 ở địa đầu phía Tây thôn Mạch Tràng, trước mặt là trục đường làng theo hướng tây bắc - đông nam. Trước đình có giếng ngọc, xa xa là cánh đồng rộng ven sông Hoàng.


Mạch Tràng là một làng lớn trong Bát xã Loa Thành xưa nên ngôi đình cũng khá to đẹp. Từ đường làng vào đình ta phải qua một Nghi môn kiểu tứ trụ và một sân rộng hơn 2000m2 lát gạch Bát Tràng. Qua nhà tiền tế là toà đại đình, cách nhau gần 2m. Cũng trong khu vực sân trước đình chếch về phía tây so với tiền tế có am thờ công chúa Mỵ Châu.


Toà đại đình được xây dựng trên một nền cao 50cm so với mặt sân, có mặt bằng bố cục kiểu chữ “Đinh”. Mặt trước có hệ thống cửa bức bàn chắc chắn chạy suốt ba gian giữa. Bậc thềm lên xuống được lát những tấm đá xanh. Các gian bên và hồi còn lại được xây bịt và đấu với tường hậu.


Từ phía ngoài có thể thấy bộ mái đình rất rộng lớn lợp ngói ta rất dầy dặn với bốn góc đao cong chắc khoẻ. Bờ nóc, bờ chảy trên mái được đắp trang trí hoạ tiết hoa chanh cùng với hai đầu nóc mái hình đầu kìm.


Mặt bằng đình khá rộng (14,4m x 21m) được phân thành 5 gian chính và hai hồi. Kết cấu kiến trúc gồm 4 bộ vì chính và 2 bộ vì hồi bằng gỗ lim khá to và chắc khoẻ. Các bộ vì được cấu tạo theo kiểu “Thượng giá chiêng, hạ chồng rường, kẻ bẩy” dựa trên 6 hàng chân cột, trong đó các cột cái to hơn, hai vì gian giữa lớn hơn các bộ vì bên.


Phần chạm khắc trang trí trên kiến trúc của đình được tập trung nhiều vào hai bộ vì gian giữa. Ngoài các đầu dư chạm đầu rồng với các đường nét chắc khoẻ theo lối chạm lộng, các thanh chồng rường đều được trang trí hình tượng “Tứ linh” như một bức tranh sinh động thể hiện ước vọng của nhân dân mong cho mưa thuận gió hoà, cây cối đơm hoa kết trái, cuộc sống sinh sôi nảy nở với các hình tượng “Rồng vờn mây, phượng hàm thư, lân nhảy múa, rùa đội hoa” đan xen là “tùng - trúc - cúc - mai” thể hiện bốn mùa lúc nào cũng đầy màu sắc của cỏ cây hoa lá.


Những hình ảnh và phong cách chạm khắc trên cũng được lặp lại trong những khoảng chồng rường ở các bộ vì khác, nhất là hai vì hồi nhưng, điều đáng chú ý ở đây là chúng ta có thể dễ dàng phân biệt hai lối trang trí khác nhau của bộ vì bên phải và bên trái. Các vì phía bên trái được tạo tác trang trí kỹ lưỡng, tinh tế hơn. Các vì bên phải thiên về sự giản dị, chắc khoẻ. Tuy vậy, các nguyên tắc chung về kết cấu, dạng thức thì vẫn được tôn trọng. Theo nhân dân địa phương cho biết đó là kết quả công việc của hai hiệp thợ, của hai giáp thi thố với nhau khi dựng đình.


Gian giữa của ngôi đình là gian có kích thước rộng nhất. Ngoài phần chạm khắc trên bộ vì, trần nhà còn được bưng ván có ghép khuôn tranh, sơn son thẫm và thiếp vàng có trang trí hình tượng “Tứ linh, tứ quý” và hình một mặt trời nổi cao ở chính giữa.


Hậu cung gồm hai gian nối với toà đại đình có đặt khám thờ vua An Dương Vương ở giữa chừa lối đi xung quanh.


Tại đình hiện còn lu giữ được một số di vật mang niên đại thế kỷ XVIII, XIX: ngai thờ bài vị “ Thục An Dương Vương hoàng đế”; sập thờ kiểu “chân quỳ dạ cá” sơn son thiếp vàng; kiệu “Bát cống” sơn son thếp vàng và một số đồ thờ khác như: bộ đỉnh thờ bằng đồng, đôi hạc gỗ sơn thếp, hai lưỡi phủ việt trong bộ “Bát bửu”, chuông đồng, cây đèn đồng và ba án gian sơn thếp có niên đại gần đây.


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5DBB0491_4752_2DBC_41B9_B07551D21ED9.html =
ĐÌNH CẦU CẢ


Cầu Cả là tên thôn - một thôn nhỏ nằm ở phía tây nam thành Ngoại Cổ Loa. Ngôi đình làng nằm ở giữa trung tâm khu vực thổ cư, thường được gọi theo địa danh là đình Cầu Cả.


Đình Cầu Cả ở gần trục đường đông tây của thôn trên khu đất có diện tích khoảng 650m2. Lối vào phải qua một Nghi môn kiểu “Tứ trụ” và một khoảng sân nhỏ. Đình có mặt bằng kiến trúc kiểu chữ “Nhị” gồm hai nếp nhà có khoảng cách mái gần 2m.


Toà đại đình, có 5 gian 2 dĩ, kiến trúc kiểu khung gỗ mái lợp ngói ta, tường hồi bít đốc tay ngai, trụ biểu xây sát liền tam cấp. Các vì kèo có cấu tạo giống nhau: “Thượng giá chiêng, trung chồng xà, hạ bẩy” gồm 4 hàng chân cột. Mặt trước 5 gian có cửa gỗ kiểu bức bàn, 2 gian phụ xây bít liền với tường hồi. Trên kết cấu khung gỗ, ở hai vì gian giữa và tiếp liền đó có các đầu dư chạm đầu rồng và các bức cốn được chạm khắc trang trí vân mây hoa lá hoặc chữ “Triện”.


Hậu cung của đình, một kiến trúc có ba gian, nhỏ và thấp hơn, không liền mái với đại đình. Kết cấu các bộ vì kiểu “Thượng giá chiêng, kẻ chuyền”; “Tiền kẻ, hậu bẩy” với ba hàng chân cột. Bẩy sau được gác lên tường hậu. Không thấy có chạm khắc trang trí, các cấu kiện chủ yếu được “bào trơn đóng bén”.


Bên cạnh hậu cung, lệch về phía sau có một Am nhỏ thờ công chúa Mỵ Châu.


Đây là ngôi đình làng có quy mô hơn nhiều nếu so với đình “Ngự triều di quy” hay đình Mạch Tràng nhưng cũng là một kiến trúc gỗ được chạm khắc tinh tế, thể hiện rõ trên các trang trí bộ khung mái, các đầu dư chạm rồng. Số lượng di vật trong đình cũng khá phong phú. Tại toà đại đình hiện còn bức cửa võng có chạm trổ “Tứ linh”, “Tứ quý” theo phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, thế kỷ XIX. Ngai thờ bằng gỗ chạm trổ sơn son thiếp vàng còn đủ “mâm ỉ”, “Bài vị”. Có hai kiệu được sơn thếp rực rỡ: kiệu “Bát cống” với mô típ chạm rồng, vân mây, hoa lá khá tinh tế, mềm mại. Kiệu “Long đình” với hình dáng kích thước cân đối hài hoà.


Đây là những bộ kiệu thường được đem dùng cho việc tế lễ, rước tại lễ hội mùng 6 tháng giêng hàng năm ở đền Thượng và đình làng. Ngoài ra, còn một số đồ thờ thường thấy ở trong các di tích: hương án, sập thờ, giá gươm trường, bát bửu...


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5CA22797_4752_2BA4_41BC_19065CE67377.html =
ĐÌNH CỔ LOA (NGỰ TRIỀU DI QUY)


Đình có Nghi môn được xây trát kiểu hai tầng có mái đắp giả ngói ống, nối vào với ba cửa: một chính hai phụ tiếp liền với tường tạo thành phần ngăn ở phía trước, bên trái có đường dẫn thẳng vào trước am Mỵ Châu. Tất cả đều xây trát đơn giản.


Từ Nghi môn qua một sân rộng lát gạch Bát Tràng là tới Đại Đình, cạnh đó về bên trái là am Mỵ Châu, bên phải là nhà Tả vu mới được phục dựng năm 2004 - 2005.


Ngôi đình này được gọi theo tên địa danh Cổ Loa nhưng có tên là “Ngự triều di quy” vì theo tương truyền Đình được dựng trên nền cung điện thiết triều của vua An Dương Vương. Đây là một kiến trúc khá lớn, có bố cục mặt bằng hình chữ “Đinh”, (hay còn gọi là kiểu chuôi vồ) gồm 5 gian 2 trái và hậu cung.


Đại đình, dài 30m, rộng gần 14m, được làm bằng gỗ lim mái lợp ngói “mũi hài” cùng với những góc đao cong trông thật bề thế. Kết cấu bộ vì nóc làm theo kiểu “giá chiêng, chồng rường” với 6 hàng chân cột. Các cột cái khá lớn: cao 5,5m, đường kính 0,5m. Các cột quân cao 4m, đường kính 0,38m. Sáu bộ vì chia không gian nội thất ra làm 5 gian 2 chái khá rộng (1 gian rộng 4,1m, 2 chái rộng 3,8m). Để có thể làm được 2 chái lớn rộng như vậy, người ra đã làm 2 vì lửng tức là bộ vì trốn cột theo thể thức cổ truyền. Nói chung, các bộ vì của gian bên cũng làm theo kiểu giá chiêng nhưng các chi tiết đơn giản hơn gian giữa, kể cả ở các cốn và bộ vì nách. Mái đình, được đua rộng ra phía trước là nhờ cách sử dụng kẻ bẩy- một thân gỗ nguyên dài và mập gác mộng ở hai đầu cột quân và cột hiên v­ươn ra đỡ hoành và tầu mái.


Trong hậu cung, tại hai vì nách cũng được chạm khắc đồ án rồng, thể hiện khá đặc sắc với phong cách nghệ thuật của thế kỷ XVIII với các chi tiết và cách bố cục như nối dòng từ ba ngôi đình Hương Canh, Ngọc Canh, Tiên Canh (Tam Canh) thuộc Vĩnh Phúc hay Đình Thổ Tang thuộc tỉnh Phú Thọ.


Một tác phẩm chạm khắc khá nổi bật trong ngôi đình là chiếc cửa võng sơn son thiếp vàng với các mảng chạm “Tứ linh” (Long - ly - quy - phượng), và “Tứ quý” (thông - trúc - cúc - mai), và các đề tài phổ biến trong điêu khắc gỗ cổ truyền. Chiếc cửa võng này có niên đại tạo tác cùng với năm đại tu “Thành Thái Quý Mão Xuân” (1903), được ghi ở một ô hộc nhỏ phía trên cửa võng. Đây là một bộ phận kiến trúc, một tác phẩm nghệ thuật được coi là rất đẹp của nội thất ngôi đình.


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5D896533_4752_2CE3_41C5_BC2B91AA7F82.html =
ĐÌNH THƯ CƯU


Đình Thư Cưu là tên thường gọi của di tích, kèm theo địa danh của địa phương là làng Thư Cưu.


Năm 1962, do tác động của thời gian và ảnh hưởng của chiến tranh, đình đã bị sập đổ hoàn toàn. Từ năm 1992 đến năm 2008, chính quyền và nhân dân địa phương đã xây dựng từng phần để có được ngôi đình như ngày nay.


Đại đình có diện tích 255m2 , mặt bằng công trình hình chữ “Đinh” với tiền đường 3 gian 2 dĩ, đao 4 góc mái và có cột đá đỡ, các góc mái đao, hậu cung 3 gian và gian cuối hậu cung là tường hồi bít đốc. Kết cấu công trình là hệ móng, tường bao che xây gạch, mặt tường trước để mộc không trát, các mặt khác đều trát vữa.


Ngay sau hệ cửa bức bàn là bức võng được chạm lộng với những hoạ tiết tinh xảo, phía trên là đôi rồng chầu quả cầu lửa, hoa cúc và vân mây được cách điệu lồng vào nhau. Trần gian chính giữa được ốp 3 lớp, sơn son thếp vàng và nhiều chi tiết gờ chỉ, phào nổi trang trí. Hai chái bên đốc được hạ lấy mái chèo xuống hàng cột hiên. Ba gian giữa cửa lối bức bàn bưng kín, hai gian chái xây gạch chừa cửa sổ chữ thọ.


Hệ vì nóc, cột, cửa tiền đường đều được gia công bằng gỗ táu mật để mộc, đục chạm tinh xảo theo phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Hệ vì nóc, cột hậu cung được gia công bằng gỗ xoan đơn giản.


Đình hiện nay có 03 sắc phong: Sắc phong thứ nhất ngày 20 tháng 4 năm Long Đức thứ nhất Nhuận (1629); Sắc phong thứ hai ngày 18 tháng 11 năm Thành Thái thứ nhất (1889); Sắc phong thứ ba ngày 25 tháng 7 năm Khải Định thứ 9 (1924).


Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5B6EA829_4752_24EC_41C3_F9A1A414C561.html =
ĐỀN THƯỢNG


Đền Thượng có hai nghi môn là Nghi môn ngoại và Nghi môn nội.


Nghi môn ngoại được xây dựng bằng gạch không trát, hình thức như một cổng thành có hai tầng, tầng dưới là 3 cửa đi, được xây kiểu cuốn vòm, tầng trên thu gọn dưới dạng vọng lâu 2 tầng 8 mái. Lối lên cửa giữa có đôi rồng đá lớn ở hai bên thành bậc cửa được tạo tác năm 1732.


Qua Nghi môn ngoại là sân rồng hạ lát gạch Bát Tràng, giữa sân có một con đường lát đá chạy thẳng đến cửa chính Nghi môn nội. Do có quan niệm cho rằng: đền được xây trên “đầu rồng”, vì thế người ta đã tạo nên ở hai bên Sân rồng hạ 2 giếng nhỏ được gọi là “mắt rồng” tương xứng nhau, bên cạnh có 2 gò đất cao là “hàm rồng”. Nghi môn nội được đặt cao hơn mặt sân, lối lên có 7 bậc thềm đá xanh. Hai bên bậc thềm là đôi rồng tạo bằng vữa hợp chất.


Qua Nghi môn nội là sân rồng thượng lát bằng gạch Bát Tràng. Chính giữa sân là con đường lát đá dẫn lên nhà Tiền tế còn được gọi là Đại bái hay Tiền bái. Tiền tế là một kiến trúc bề thế, mái lợp ngói mũi hài, có các góc đao cong vút và đắp tượng nghê chầu. Hai dãy nhà hành lang dài hai bên nối Tiền tế và Trung đường, giữa hai dãy hành lang là một tòa Phương đình. Hậu cung là một tòa nhà kiểu “chuôi vồ”, đấu mái liền với Trung đường. Trong Hậu cung có bức tượng vua An Dương Vương được đúc bằng đồng, nặng 200kg, có niên đại 1897.


Nhà bia nằm trong tổng thể kiến trúc ngôi đền, được xây dựng trên một khu đất cao phía Tây của sân thượng, hướng mặt quay vào đền. Đây là một công trình kiến trúc nhỏ có dạng Phương đình, hai tầng tám mái - một kiến trúc gỗ mái lợp ngói mũi hài khá hài hòa xinh xắn.




Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_5B76760E_47B2_ECA4_41B2_001A37E76B71.html =
AM MỴ CHÂU
HTMLText_5C530F48_47B2_7CAD_41C0_8AB057175C4E.html =
CHÙA BẢO SƠN
HTMLText_5C561EBE_47B2_7DE4_41B2_DCBBE568CB5A.html =
LOA KHẨU
HTMLText_5A81868B_47B2_EDAC_41C2_E5CE40E0740C.html =
NGỰ TRIỀU DI QUY
HTMLText_5A9CDDBB_47B2_7FEC_41C6_03D280AF8739.html =
THÀNH CỔ LOA
HTMLText_5B7AC51E_47B2_ECA4_41BA_CE49836965E0.html =
ĐIẾM XÓM CHÙA
HTMLText_5B703594_47B2_EFA4_41CC_D980DEEEC25C.html =
ĐIẾM XÓM CHỢ
HTMLText_5B5EF393_47B2_EBBC_41CB_BB499468686D.html =
ĐÌNH - CHÙA MẠCH TRÀNG
HTMLText_5C3FFE10_47B2_7CBC_41B9_BD254D4C75B2.html =
ĐÌNH - CHÙA MẠCH TRÀNG
HTMLText_5B61243B_47B2_ECEC_41D1_7316F25FE5BB.html =
ĐÌNH CẦU CẢ
HTMLText_5B6454A7_47B2_EDE4_41C6_843C4EAC4998.html =
ĐÌNH THƯ CƯU
HTMLText_5A99B6FE_47B2_ED64_41C5_F81F07E2BC9E.html =
ĐỀN THƯỢNG
HTMLText_59DA506C_458F_734D_4180_2AD8E3DA3B18.html =
Cổ Loa thời tiền sử


Theo các nghiên cứu khảo cổ, vào cuối thời đại đá cũ, cách ngày nay khoảng từ trên 20.000 năm đến 11.000 năm đã có dấu tích con người sinh sống trên đất Cổ Loa.
Năm 1971 – 1972, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy ở xứ Đông Thành trên khu Đường Cả – còn gọi là Đường Cấm Xứ mấy viên cuội có dấu vết bàn tay con người ghè đẽo gia công. Tìm rộng ra trên những thềm gò sót trong khu Đầm Cả ở Đường Bụi, Đường Rìu các nhà khảo cổ học còn thấy nhiều viên đá cuội tương tự. Tháng 3 năm 1983, các nhà khảo cổ học còn tìm thấy ở gò Thư Cưu thuộc xóm Cưu một số viên đá cuội có dấu vết ghè đẽo, gia công. Những loại công cụ như thế này được giới khảo cổ học xếp vào văn hóa Sơn Vi.
Văn hóa Sơn Vi thuộc Hậu kỳ Đá cũ, được phát hiện đầu tiên tại xã Sơn Vi, huyện Lâm Thao (tỉnh Phú Thọ) năm 1968. Chủ nhân của Văn hóa Sơn Vi cứ trú trên một địa bàn rộng lớn từ Lào Cai, Sơn La, Lai Châu ở Việt Bắc, Tây Bắc, qua vùng đồi của các tỉnh Phú Thọ, Bắc Giang, Bắc Ninh, Ba Vì (Hà Tây), Đông Anh (Hà Nội)… ở miền Bắc, cho đến vùng Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị ở miền Trung và vào tận khu vực Lâm Đồng ở miền Nam. Khi ấy có những tập đoàn người nguyên thủy sống trong các hạng động núi đá vôi, nhưng phần lớn họ sống ở ngoài trời, dựng lều bên sườn đồi, gò khi đó đang còn là rừng rậm. Người nguyên thủy Sơn Vi kiếm sống bằng hái lượm và săn bắt, nguồn thức ăn phân tán, trong đó thức ăn thực vật vượt trội hơn thức ăn động vật. Con người cũng ở phân tán thành từng nhóm, mỗi nhóm bao gồm một số gia đình theo dòng mẹ.


Sự tích Thành Cổ Loa


Tương truyền rằng, khi đã chiếm được đất Văn Lang, An Dương Vương đổi tên nước là Âu Lạc, đóng đô ở Phong Khê.
Khu đất chọn để đắp thành là một quả đồi đất rắn như đá. Ðám đông người hì hục đào đất, khuân đất hết ngày nọ sang ngày kia, tòa thành cao dần.
An Dương Vương cùng đoàn tùy tùng đến xem rất lấy làm hài lòng, cho là một tòa thành có thể đứng vững muôn đời, sấm sét không lay chuyển, mưa bão không làm sạt được, và quân giặc cũng không thể phá nổi.
Nhưng một đêm cả bức tường thành quanh co đều đổ sập xuống như đất bằng. Vua An Dương Vương đến xem rất lấy làm tức giận. Ngài hỏi dò dân chúng gần đó, họ kể lại: Ban đêm họ nghe thấy những bước chân rầm rập ở các khắp ngã kéo đến với những tiếng xì xào có thể là ma quỉ. Người đâu mà lại đông đến thế! Họ sợ quá nên không dám nhìn ra. Rồi họ lại nghe những tiếng đổ ầm ầm như sấm dậy.
An Dương Vương sai các tướng lãnh đốc thúc đắp lại thành cho kỳ được. Ðám người hăng hái đắp lại không ngừng. Tường thành mỗi ngày một cao dần và lại cao như tường thành cũ. Nhưng rồi một đêm cả dãy tường thành lại sập xuống như đất bằng. An Dương Vương sai người đi hỏi dân chúng ở gần đó thì họ lại nói như trước. Ban đêm họ cũng nghe thấy những bước chân rầm rập như thiên binh vạn mã trẩy qua rồi lại những tiềng huỳnh huỵch tiếp đến những tiếng ầm ầm như sấm động.
An Dương Vương lại xem chỗ địa thành để cầu trời phù hộ mình đắp cho xong tòa thành. Vua đi vòng quanh chân tường vừa đi vừa suy nghĩ. Ðột nhiên vua thấy một ông già râu tóc bạc từ phía xa đi lại. Ðến gần An Dương Vương ông tự xưng mình là thổ thần của vùng đất này, nói với vua rằng:
– Nhà vua đừng lo, sáng mai nhà vua ra đợi ở bờ sông sẽ có sứ giả Thanh Giang đến giúp nhà vua đắp thành.
Nói xong ông già biến mất.
Hôm sau mới tờ mờ sáng, An Dương Vương đã ra tận bờ sông để đợi Giang sứ. Vừa bắt đầu tan sương thì có một con rùa vàng rất lớn nổi lên mặt sông từ phía Ðông bơi vào bờ đến gần nhà vua, rùa tự xưng mình là thần Kim Quy sứ giả của vua Thủy Tề. An Dương Vương sai đặt Giang sứ lên một chiếc mâm vàng và khiêng vào cung.
Vua hỏi kế đắp thành, thần Kim Quy bảo rằng:
– Ở núi Thất Diệu có một con gà trắng sống lâu năm thành tinh có phép biến hoá khôn lường. Nó thường hãm hại khách qua đường và khách ngủ ở quán trọ trong vùng này. Các vua thời trước cùng bọn nhạc công chết đi đều chôn ở núi Thất Diệu, những u hồn ấy từ lâu không tan lẩn khuất trong khe đá ở hang sâu. Những u hồn ấy có thù với nhà vua nên đêm thanh vắng họp thành từng đàn từng lũ đến xúi dục con tinh gà trắng phá thành đang xây của nhà vua. Con tinh gà trắng đã dẫn những u hồn ấy đến chân thành dùng phép ma phá đổ tường thành rồi gần sáng lại bay về núi. Con tinh gà trắng có tiền duyên với con gái lão chủ quán gần chân núi nên hay hiện hình làm khách bộ hành ghé vào nhà lão khi thì nhập vào con gái lão khi thì nhập vào con gà trắng của lão. Muốn đắp cho được thành, trước hết phải trừ cho tiệt giống yêu ma và giết đứa con gái cùng con gà trắng của lão chủ quán kia đi.
Nghe lời thần mách bảo, Vua sai mấy viên tướng đem quân vào rừng mai phục rồi vua cải trang cùng thần Kim Quy giả làm khách bộ hành đến quán xin ngủ trọ. Chủ quán từ chối lấy cớ là trong núi có nhiều yêu quái hay làm hại khách đi đường. Nhưng An Dương Vương và thần Kim Quy nhất định xin ở. Chủ quán phải chiều theo ý hai người.
Ðêm đêm An Dương Vương nghe thấy những bước chân rầm rập ở ngoài. Những bước chân từ khắp các ngả đi lại rộn ràng rồi thốt nhiên có bàn tay rất mạnh đập vào cái phên nhà lão chủ quán tiếp đến tiếng gọi người con gái lão. Thần Kim Quy lên tiếng nạt nộ, tiếng ngoài im ngay. Những tiếng chân bước cũng xa dần.
Gần sáng lại có những tiếng chân rầm rập ở ngoài, thần Kim Quy bảo An Dương Vương mở cửa phên ra gọi quân mai phuc đuổi theo đám yêu tinh đang rút lui về Thất Diệu, quân lính vừa đuổi vừa giương nỏ bắn theo. Cứ một loạt tên bay đi là lại nổi lên những tiếng ma kêu quỷ khóc rùng rợn. Tiếng rên rỉ khóc than mỗi lúc một thưa dần. Ðến khi mặt trời mọc thì yêu khí tan. Quân lính của An Dương Vương đào được rất nhiều hài cốt và nhạc khí cổ trong các hang núi, họ chất thành từng đống cao đốt đi rồi tro than đổ xuống suối cho tan hẳn oan hồn.
An Dương Vương và thần Kim Quy trở về quán trọ bảo chủ quán hiến cho mình con gà trắng để tạ trời đất. Gà vừa bị cắt tiết thì con gái chủ quán cũng lăn ra chết. Giữa lúc ấy có một con chim tứ trong nhà bay vụt ra, thần Kim Quy biết đó là con yêu tinh đã tìm đường chạy trốn, liền tung phép giết chết.
Yêu ma đã trừ xong, thần Kim Quy lại hiện nguyên hình là con rùa vàng rất lớn. Thần rút một cái móng của mình trao cho An Dương Vương, dặn rằng:
– Nhà vua giữ lấy móng chân này để làm lẫy nỏ. Khi có giặc thì đem ra bắn, một phát có thể giết được hàng ngìn quân giặc.
Nói xong, thần biến mất, nhờ có thần Kim Quy trừ hết yêu ma. An Dương Vương ra lệnh cho quân lính và nhân dân xây lại thành. Chẳng bao lâu tòa thành đắp xong, rộng tới ngàn trượng, vừa dầy vừa cao xoáy vòng như hình con ốc, nên gọi là Loa thành.



Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_8ACFA1F9_C645_DF04_41D3_0CC294B5910C.html =
Thành Cổ Loa là di tích lịch sử tại vùng đất xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội.
Cổ Loa là kinh đô của nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương vào khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên và của nhà nước phong kiến dưới thời Ngô Quyền thế kỷ 10.
Vào thời Âu Lạc, Cổ Loa nằm vào vị trí đỉnh của tam giác châu thổ sông Hồng và là nơi giao lưu quan trọng của đường thủy và đường bộ. Từ đây có thể kiểm soát được cả vùng đồng bằng lẫn vùng sơn địa. Cổ Loa là một khu đất đồi cao ráo nằm ở tả ngạn sông Hoàng. Con sông này qua nhiều thế kỷ bị phù sa bồi đắp và nay đã trở thành một con lạch nhỏ, nhưng xưa kia sông Hoàng là một con sông nhánh lớn quan trọng của sông Hồng, nối liền sông Hồng với sông Cầu, con sông lớn nhất trong hệ thống sông Thái Bình. Như vậy, về phương diện giao thông đường thủy, Cổ Loa có một vị trí vô cùng thuận lợi hơn bất kỳ ở đâu tại đồng bằng Bắc Bộ vào thời ấy. Đó là vị trí nối liền mạng lưới đường thủy của sông Hồng cùng với mạng lưới đường thủy của sông Thái Bình. Hai mạng lưới đường thủy này chi phối toàn bộ hệ thống đường thủy tại Bắc bộ Việt Nam. Qua con sông Hoàng, thuyền bè có thể tỏa đi khắp nơi, nếu ngược lên sông Hồng là có thể thâm nhập vào vùng Bắc hay Tây Bắc của Bắc Bộ, nếu xuôi sông Hồng, thuyền có thể ra đến biển cả, còn nếu muốn đến vùng phía Đông Bắc bộ thì dùng sông Cầu để thâm nhập vào hệ thống sông Thái Bình đến tận sông Thương và sông Lục Nam.
Địa điểm Cổ Loa chính là Phong Khê, lúc đó là một vùng đồng bằng trù phú có xóm làng, dân chúng đông đúc, sống bằng nghề làm ruộng, đánh cá và thủ công nghiệp. Việc dời đô từ Phong Châu về đây, đánh dấu một con đoạn phát triển của dân cư Việt cổ, giai đoạn người Việt chuyển trung tâm quyền lực từ vùng Trung du bán sơn địa về định cư tại vùng đồng bằng. Việc định cư tại đồng bằng chứng tỏ một bước tiến lớn trong các lãnh vực xã hội, kinh tế trong giao tiếp, trao đổi con người dễ dàng đi lại bằng đường bộ hay bằng đường thủy; trong nông nghiệp có bước tiến đáng kể về kỹ thuật trồng lúa nước, mức độ dân cư cũng đông đúc hơn.
Thành Cổ Loa được các nhà khảo cổ học đánh giá là "tòa thành cổ nhất, quy mô lớn vào bậc nhất, cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ".
Khi xây thành, người Việt cổ đã biết lợi dụng tối đa và khéo léo các địa hình tự nhiên. Họ tận dụng chiều cao của các đồi, gò, đắp thêm đất cho cao hơn để xây nên hai bức tường thành phía ngoài, vì thế hai bức tường thành này có đường nét uốn lượn theo địa hình chứ không băng theo đường thẳng như bức tường thành trung tâm. Người xưa lại xây thành bên cạnh con sông Hoàng để dùng sông này vừa làm hào bảo vệ thành vừa là nguồn cung cấp nước cho toàn bộ hệ thống hào vừa là đường thủy quan trọng.
Thành Cổ Loa theo tương truyền gồm 9 vòng xoáy trôn ốc, nhưng căn cứ trên dấu tích hiện còn, các nhà khoa học nhận thấy thành có 3 vòng, trong đó vòng thành nội rất có thể được làm về sau, dưới thời Ngô Quyền. Chu vi vòng ngoài 8 km, vòng giữa 6,5 km, vòng trong 1,6 km, diện tích trung tâm lên tới 2 km². Thành được xây theo phương pháp đào đất đến đâu, khoét hào đến đó, thành đắp đến đâu, lũy xây đến đó. Mặt ngoài lũy dốc thẳng đứng, mặt trong thoải để đánh vào thì khó, trong đánh ra thì dễ. Lũy cao trung bình từ 4–5 m, có chỗ cao đến 8–12 m. Chân lũy rộng 20–30 m, mặt lũy rộng 6–12 m. Khối lượng đất đào đắp ước tính 2,2 triệu mét khối.
Thành nội hình chữ nhật, cao trung bình 5 m so với mặt đất, mặt thành rộng từ 6–12 m, chân rộng từ 20–30 m, chu vi 1.650 m và có một cửa nhìn vào tòa kiến trúc Ngự triều di quy.
Thành trung là một vòng thành không có khuôn hình cân xứng, dài 6.500 m, nơi cao nhất là 10 m, mặt thành rộng trung bình 10 m, có bốn cửa ở các hướng đông, bắc, tây bắc và tây nam, trong đó cửa đông ăn thông với sông Hồng.
Thành ngoại cũng không có hình dáng rõ ràng, dài hơn 8.000m, cao trung bình 3–4 m (có chỗ tới hơn 8 m).
Mỗi vòng thành đều có hào nước bao quanh bên ngoài, hào rộng trung bình từ 10m đến 30m, có chỗ còn rộng hơn. Các vòng hào đều thông với nhau và thông với sông Hoàng. Sự kết hợp của sông, hào và tường thành không có hình dạng nhất định, khiến thành như một mê cung, là một khu quân sự vừa thuận lợi cho tấn công vừa tốt cho phòng thủ.
Sông Hoàng được dùng làm hào thiên nhiên cho thành Ngoại ở về phía Tây Nam và Nam. Phần hào còn lại được đào sát chân tường thành từ gò Cột Cờ đến Đầm Cả. Con hào này nối với hào của thành Trung ở Đầm Cả và Xóm Mít, chảy qua cửa Cống Song nối với năm con lạch có hình dáng như bàn tay xòe và với một nhánh của con lạch này, nước chảy thông vào vòng hào của thành Nội.
Thuyền bè đi lại dễ dàng trên ba vòng hào để đến trú đậu ở Đầm Cả hoặc ra sông Hoàng và từ đó có thể tỏa đi khắp nơi. Theo truyền thuyết, Thục Phán An Dương Vương thường dùng thuyền đi khắp các hào rồi ra sông Hồng.



Nguồn: Ban Quản lý Di tích


HTMLText_8ACFA1F9_C645_DF04_41D3_0CC294B5910C_mobile.html =
Côn Sơn - Kiếp Bạc nằm ở thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Đây là quần thể di tích lịch sử và danh thắng quốc gia đặc biệt, một vùng đất địa linh nhân kiệt, sơn thanh thủy tú, rồng chầu hổ phục, long phượng tường trình, nhiều cao nhân, đại sĩ quy về Côn Sơn tu luyện, cứu dân độ thế. Tam tổ Trúc Lâm dựng chùa cầu phúc; Thánh võ Hưng Đạo Đại Vương dựng phòng tuyến đánh giặc; Quan đại Tư Đồ Trần Nguyên Đán mở động Thanh Hư, lập đàn tinh Đẩu ở Ngũ Nhạc cầu cho giang sơn, xã tắc trường tồn; Thánh văn Nguyễn Trãi tàng ẩn Côn Sơn soạn Bình Ngô Sách… Non thiêng vẫn đấy, di tích không mờ, biết bao quân vương, anh hùng hào kiệt nghiêng mình trước Côn Sơn hùng vĩ, Kiếp Bạc uy linh, Ngũ Nhạc kỳ bí. Sách “Chí linh phong vật chí” miêu tả về vùng đất Côn Sơn - Kiếp Bạc: “Mạch tự Huyền Đinh, thế ngăn Đông Bắc, bốn phương quy phục, núi sông kỳ hình, kỳ dạng, long bàn, hổ cứ như muôn quân, nghìn tướng chầu về…ở đất này sẽ hưởng phúc muôn đời…”.


Thắng cảnh Côn Sơn được tạo bởi 2 mạch núi linh thiêng là Ngũ Nhạc trấn mặt bắc và Kỳ Lân ngự ở phía nam. Hai mạch núi này bắt nguồn từ dãy Yên Tử và Huyền Đinh đột khởi mà thành. Nơi đây trời đất giao hòa, khí thiêng ngùn ngụt; chùa Côn Sơn uy linh. Đây là chốn tổ Phật giáo Trúc Lâm. Năm 1330, Đệ Tam Thánh Tổ Huyền Quang mở rộng chùa, bình đồ kiến trúc nội công ngoại quốc, các công trình xây dựng từ hồ Bán Nguyệt lên đỉnh núi Côn Sơn. Dưới các triều đại phong kiến, chùa Côn Sơn luôn được xếp là “Đại danh lam cõi đất bắc” và đặc biệt quan tâm trùng tu, tôn tạo nơi đây trở thành nơi Quốc tự linh thiêng.
Đền Kiếp Bạc nằm ở trung tâm thung lũng dãy núi Rồng của vùng đất Vạn Kiếp xưa. Trần Hưng Đạo vị anh hùng kiết xuất của dân tộc đã về Vạn Kiếp lập phủ đệ và phòng tuyến quân sự chống quân Mông Nguyên. Trong 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược, vùng Vạn Kiếp đã diễn ra nhiều trận đánh quyết định dành thắng lợi với những sự kiện quan trọng như Hội nghị Bình Than năm 1282, chiến thắng Vạn Kiếp tháng 6 năm 1285… những chiến công ấy gắn liền với tên tuổi người anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo - vị tổng chỉ huy của quân dân Đại Việt. Đất nước thanh bình, Trần Hưng Đạo về sống tại Vạn Kiếp. Sau khi mất, với lòng tôn kính, nhân dân lập đền thờ và suy tôn là Đức Thánh Trần. Đền Kiếp Bạc ngày nay vẫn mang nét thâm nghiêm cổ kính, là tông miếu linh thiêng của xã tắc, là nơi "Quốc tế ban ân".


Trải qua trên 700 năm tồn tại và phát triển, Côn Sơn - Kiếp Bạc vẫn lưu giữ các công trình nổi tiếng, chốn thờ tự thiêng liêng như chùa Côn Sơn, đền Kiếp Bạc, đền Nguyễn Trãi, đền thờ quan Tư đồ Trần Nguyên Đán, Ngũ Nhạc linh từ cùng hệ thống văn bia, hoành phi câu đối, các khoa cúng, các kinh sách Phật giáo cổ... Đây là những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể có giá trị về chính trị, văn hóa, tôn giáo, kinh tế - xã hội, quân sự và giáo dục… góp phần minh chứng cho sự tồn tại và phát triển của nền văn minh Đại Việt qua nhiều thời kỳ lịch sử.


Hàng năm, tại Côn Sơn - Kiếp Bạc có hai kỳ lễ hội truyền thống, lễ hội mùa xuân tưởng niệm ngày viên tịch của Thiền sư Huyền Quang (diễn ra từ ngày 16 đến 23 tháng Giêng âm lịch), lễ hội mùa thu diễn ra từ ngày 16 đến 20 tháng 8 âm lịch nhằm tưởng niệm ngày mất của anh hùng dân tộc Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (20 tháng 8 âm lịch); anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi (16 tháng 8 âm lịch). Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc có quy mô rộng lớn, trải qua nhiều thế kỷ đã trở thành lễ hội truyền thống không thể thiếu trong đời sống tâm linh của dân tộc. Lễ hội với nhiều hình thái văn hoá phi vật thể đặc sắc được trình diễn như: Tế lễ, rước bộ, rước thuỷ, lễ mộc dục (tắm tượng), lễ đàn Mông Sơn thí thực, tế trời đất trên núi Ngũ Nhạc, lễ Liên hoa hội thượng, diễn xướng hầu Thánh, lễ cầu an, hội hoa đăng trên sông Lục Đầu, thi làm bánh, hội chợ và nhiều trò chơi dân gian như: Đua thuyền, vật võ, rối nước, thi gói bánh chưng, giã bánh giầy, hội thi Pháo đất... Năm 2012, lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.


Với những giá trị văn hóa lịch sử đặc sắc cùng cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, tươi đẹp, Côn Sơn - Kiếp Bạc luôn là điểm tham quan, chiêm bái lý tưởng. Ngày nay, được sự quan tâm của đồng bào cả nước, sự giúp đỡ nguồn lực đầu tư của Chính phủ, các bộ ngành trung ương… khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc trở thành khu du lịch trọng điểm của đất nước, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương về chiêm bái, tri ân các bậc thánh nhân, anh hùng dân tộc đã có công với quốc gia, dân tộc



HTMLText_F4B611B8_E5BF_5EF9_41DF_F70E720C0C5C_mobile.html =
Ngày 28/9 (16/8 Âm lịch) bắt đầu khai hội đền Kiếp Bạc tại khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc tỉnh Hải Dương nhằm tưởng nhớ 715 năm ngày mất của vị anh hùng dân tộc Hưng đạo vương Trần Quốc Tuấn. Đây là khu di tích xếp hạng Quốc gia đặc biệt đang trong lộ trình hoàn chỉnh hồ sơ, đề nghị UNESCO công nhận Di sản Văn hóa thế giới.


Côn Sơn - Kiếp Bạc là khu di tích lịch sử đặc biệt quan trọng của quốc gia. Nói tới Côn Sơn là nói tới mảnh đất lịch sử lâu đời, một trong những trung tâm của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử - thiền phái mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam.


Côn Sơn - Kiếp Bạc là vùng đất có bề dày văn hóa hiếm có. Ở đây, văn hóa Phật giáo - Nho giáo và Lão giáo cùng tồn tại và phát triển qua nhiều thế kỷ, tất cả đều thấm đẫm bản sắc văn hóa Việt, hiện hữu trên mỗi công trình, từng chi tiết kiến trúc”.
HTMLText_97D21AF9_C643_2D05_41E7_131BFFF1B229_mobile.html =
Quần thể di tích Côn Sơn Kiếp Bạc là một trong các Di tích quốc gia đặc biệt quan trọng của Việt Nam, thuộc địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Vậy Côn Sơn Kiếp Bạc có gì hay : đây là quần thể kiến trúc cổ kính với quy mô rất bề thế và nổi tiếng, lại có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp.


Bao gồm các di tích lịch sử liên quan đến những chiến công lẫy lừng trong 3 lần quân dân thời Trần đánh thắng quân xâm lược Nguyên Mông thế kỷ 13, và trong cuộc kháng chiến 10 năm của nghĩa quân Lam Sơn chống quân Minh ở thế kỷ 15. Côn Sơn Kiếp Bạc gắn liền với thân thế, sự nghiệp của Nguyễn Trãi và Trần Hưng Đạo, hai vị anh hùng dân tộc kiệt xuất đã làm rạng rỡ non sông đất nước, cùng nhiều vị danh nhân văn hóa khác.
HTMLText_9811A626_B320_9E74_41D7_40C679DA2769_mobile.html =
Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, mái nhà chung của các Hội Văn học nghệ thuật cả nước. Liên hiệp gồm 74 tổ chức thành viên với trên 45.000 hội viên là văn nghệ sĩ thuộc các Hội Văn học nghệ thuật chuyên ngành Trung ương và các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.


Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam triển khai thực hiện chương trình nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu và công bố tác phẩm văn học nghệ thuật Việt Nam trên nền tảng cách mạng công nghiệp lần thứ tư nhằm góp phần cụ thể hóa việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI “về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước” và Nghị quyết 23-NQ/TW ngày 16/6/2008 của Bộ Chính trị khóa X “về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới”, góp phần xây dựng, phát triển văn hóa, văn học nghệ thuật Việt Nam trước tác động của cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tiếp nhận, khai thác thông tin từ thành tựu của cách mạng công nghiệp lần thứ tư cho phát triển, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và văn học nghệ thuật hướng đến giá trị chân - thiện - mỹ.


Chương trình với mục tiêu chung là góp phần xây dựng hệ thống tư liệu và phổ biến các công trình, tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị, ứng dụng các thành tựu của khoa học công nghệ, nhằm thực hiện có hiệu quả chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về văn hóa, văn học nghệ thuật nước nhà.


Các ấn phẩm kế thừa từ nguồn tư liệu các công trình, tác phẩm văn học nghệ thuật được nghiên cứu, khảo sát, sưu tầm của các nhà nghiên cứu dân tộc học, nhân học, văn hóa học, sử học…đã có để tổng hợp, sáng tạo và xây dựng thành hệ thống tư liệu đảm bảo tính tiện ích cho việc tra cứu, nghiên cứu và khẳng định giá trị bền vững.


Trong quá trình thực hiện, Ban Chỉ đạo mong nhận được ý kiến đóng góp của quý bạn đọc gần xa.


BAN CHỈ ĐẠO


HTMLText_F4B611B8_E5BF_5EF9_41DF_F70E720C0C5C.html =
Giá trị Kiến trúc và Nghệ thuật


• Kiến trúc “quân thành” của một nhà nước mạnh và tập trung hóa
Toàn bộ quy mô và kích cỡ của Cổ Loa và những công trình phòng thủ hoành tráng đã cho thấy rằng sự tập trung chính trị ở cấp độ cao nhằm quy hoạch xây dựng. Đồng thời, các cộng đồng ở khu vực này có thể đã quen với các công trình công cộng được xây dựng trước khi xây dựng thành Cổ Loa, những công trình như thế có quy mô nhỏ (như mương, đê điều, đường đi…) và diễn ra trong thời gian nông nhàn. Trước khi thành Cổ Loa được xây dựng, chưa có một di tích nào được xây dựng ở lưu vực châu thổ Sông Hồng có kích cỡ và diện tích lớn như Cổ Loa, và để xây dựng được thành lớn như Cổ Loa chắc chắn cần phải có một lực lượng quân sự hùng mạnh, sự quản lý kiểu nhà nước và tập trung hóa để huy động nguồn lực cần thiết cho xây thành Hơn nữa, những yêu cầu cao về lao động cũng là chỉ báo cho thấy mật độ dân số cao ở thời kỳ này.
Các nguồn tư liệu khảo cổ học và cổ sử có thể khẳng định, thành Cổ Loa là tòa thành đất sớm nhất, quy mô to lớn nhất Đông Nam Á, do An Dương Vương đắp vào thế kỷ III – II TCN. Đây là tòa thành vừa bảo vệ kinh đô, bảo vệ nhà vua và hoàng gia, vừa là căn cứ phòng thủ chắc chắn. Thành Cổ Loa thể hiện sự sáng tạo độc đáo của người Việt cổ trong công cuộc giữ nước, chống giặc ngoại xâm. Dưới góc độ văn hóa, Cổ Loa trở thành di sản văn hóa, một bằng chứng về sự sáng tạo, về trình độ kỹ thuật cũng như văn hóa của người Việt cổ.


• Kiến Trúc Cung Đình và nghệ thuật chạm khắc tinh xảo qua từng Không gian


Dấu tích còn lại ở Cổ Loa hiện nay là một tòa thành cổ nhất, không chỉ đồ sộ về quy mô, mà còn độc đáo về kiểu thức với cấu trúc nhiều lớp thành uốn lượn; là tòa thành cổ nhất, to lớn nhất của Việt Nam và toàn Đông Nam Á thời cổ đại, đồng thời là một công trình lao động có quy mô lớn nhất, sáng tạo nhất của quân dân Âu Lạc.
Bên cạnh đó, Cổ Loa còn cả một quần thể các công trình kiến trúc vô cùng phong phú bao gồm nhiều loại hình với nhiều chức năng khác nhau. Đó là những công trình tưởng niệm, những công trình mang chức năng tôn giáo, tín ngưỡng ở đây không chỉ là những công trình mang giá trị lịch sử văn hóa, mà thực sự là những kiến trúc – nghệ thuật, được thể hiện bằng chính bản thân kiến trúc cùng với những tác phẩm của nghệ thuật chạm khắc, tạo hình và trang trí trên nhiều chất liệu, có giá trị thẩm mỹ cao.


Giá trị Khảo cổ


Những người đầu tiên được môi trường – cảnh quan Tiền Cổ Loa hấp dẫn đến khai phá và làm chủ nơi này chính là nhóm cư dân đã để lại dấu tích ở Di chỉ Đồng Vông. Vậy những người đầu tiên có mặt ở Cổ Loa – Đồng Vông từ đâu tới? Các nghiên cứu khảo cổ học cho biết, Đồng Vông trước hết “là một di chỉ thuộc nhóm di tích giai đoạn Phùng Nguyên” (4000 – 3500 Tr.CN), hoặc là Phùng Nguyên muộn.
Cố giáo sư Trần Quốc Vượng cho biết: “Cả một cụm di chỉ phần nhiều là Phùng Nguyên muộn, đầu thời đại Đồng thau – đã phát hiện dọc đôi bờ Ngũ Huyện Khê, cũng như ở nhánh Tiêu Tương ở phía hạ lưu của nó, khu vực Cổ Loa. Đó là Đồng Vông, là Xuân Kiều, xa hơn chút nữa là chân núi Tiên Sơn và vùng đồi Lim, cho đến tận Võ Cường, mé ngoài thị xã Bắc Ninh, trên sườn đồi giáp mé sông của những làng quan họ sau này”.
Khai phá đầu tiên khu vực Cổ Loa từ những năm nửa đầu thiên niên kỷ thứ II Tr.CN, cư dân Đồng Vông trong khi mở rộng sự phát triển của văn hóa Phùng Nguyên, về phương diện lịch sử đã tham gia tích cực vào việc khởi phát thời kỳ Tiền Hùng Vương – Thời đại dựng nước và giữ nước đầu tiên trong lịch sử dân tộc. Điều này có nghĩa là Cổ Loa, với sự xuất hiện những cư dân đầu tiên của mình ở Đồng Vông, đã khởi động lịch sử của mình, kèm theo ý nghĩa là một địa vực rất sớm được khai phá, ngay từ buổi đầu thời đại Hùng Vương.
Liền sau nhóm cư dân Đồng Vông là hai nhóm cư dân tiếp tục lên sinh sống ở Cổ Loa. Người xưa đã lưu dấu tích lại ở hai Di chỉ Xuân Kiều và Tiền Hội. Sự phát triển liên tục ấy, bây giờ đã chính thức đến giai đoạn quan trọng nhất: giai đoạn Văn hóa Gò Mun – Đông Sơn ở trên đất Cổ Loa. Hai di chỉ cổ học tiêu biểu cho giai đoạn này đã được phát hiện ở đây là Đình Tràng (Chàng) và Đường Mây.
Sự “hội tụ văn hóa” ở Cổ Loa vậy là đã thấy rõ là vào thời gian phát triển cuối cùng của di chỉ Đình Chàng. Điều ấy có nghĩa là khi ấy, cư dân Việt cổ chứng kiến hoặc tham gia vào việc chuyển Cổ Loa từ thời Tiền Cổ Loa sang thời Cổ Loa đích thực – Cổ Loa thời An Dương Vương.


Sức sống Văn hóa Đông Sơn


Trống đồng Cổ Loa được phát hiện năm 1982 tại khu Mả Tre, thuộc xóm Chợ, nằm về phía Tây Nam Cửa Nam Thành Cổ Loa, lọt giữa 02 vòng Thành Trung và Thành Nội. Giáo sư sử học, khảo cổ học Hà Văn Tấn gọi là “Trống đồng Cổ Loa yêu quý” và đánh giá đây là một chiếc trống đồng có thể xếp vào nhóm trống xuất hiện sớm nhất hiện nay. Như vậy, tất cả những đồ đồng tìm thấy ở Cổ Loa và Trống đồng Cổ Loa cho thấy sức sống mãnh liệt của văn hóa Đông Sơn.
Luyện kim bao giờ cũng có ý nghĩa động lực và cách mạng trong các văn minh. Việc phát hiện ra nhóm đồ đồng Cổ Loa cùng các phế phẩm đã chứng minh rằng đồ đồng được đúc tại chỗ. Hàng vạn mũi tên Cổ Loa tìm được trước đây cũng nói lên điều đó. Thực ra những người thợ đúc Đông Sơn ở Cổ Loa chỉ tiếp tục phát triển nghề đúc đồng đã có từ sớm ở khu vực này. Ở di chỉ Đình Tràng Cổ Loa, khảo cổ học đã tìm được một mảnh khuôn đúc bằng sa thạch thuộc giai đoạn Gò Mun. Như vậy, Cổ Loa từ rất sớm đã là một trung tâm đúc đồng.
Bên cạnh chức năng chính là âm nhạc, biểu tượng quyền uy, đến giai đoạn đầu Công nguyên, một số trống mà Cổ Loa là ví dụ đã mang thêm chức năng phụ là đồ đựng, mặc dù là đồ đựng quý giá. Thực tế, trống đồng ngay thời điểm trước Công nguyên đã mang nhiều chức năng khác ban đầu như tài liệu khảo cổ học cho thấy: đựng ốc tiền (mộ Thạch Trại Sơn, Vân Nam), làm áo quan (mộ Tây Lâm, Quảng Tây), cưa ra làm án ba chân...
Mặc dù niên đại chôn trống Cổ Loa muộn, ít ra sau khi nhà Hán xâm lược nước ta, nhưng đồ đồng chôn theo tuyệt đại đa số là đồ đồng Đông Sơn. Điều đó chứng tỏ sức sống Đông Sơn ở thời điểm này vẫn còn mãnh liệt.


Lời kết


Từ những đặc điểm trên cho thấy Cổ Loa là một thành cổ ra đời từ thế kỷ thứ III Tr.CN do Thục An Dương Vương khởi dựng. Tích hợp vào thủ đô Hà Nội thời bây giờ, Cổ Loa vừa làm tăng sự lâu đời của đô thị Hà Nội thêm hàng nghìn tuổi, vừa bổ sung cho vị trí và vai trò trung tâm đầu não, phồn thịnh của miền đất thượng kinh này. Những tính chất đặc trung cho một thời vàng son của thành cổ: Kinh thành, Quân thành, Thị thành cổ đại, cùng với những giá trị của một quá trình rất lâu dài đấu tranh bảo vệ – bảo tồn bản sắc – đã làm tôn lên giá trị của Cổ Loa và Thăng Long ngàn năm tuổi.
Hàng năm, vào ngày 6 tháng Giêng, cư dân Cổ Loa tổ chức lễ hội trang trọng để tưởng nhớ đến những người xưa đã có công xây thành và tạo dựng lên khu di tích Cổ Loa.



Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_97D21AF9_C643_2D05_41E7_131BFFF1B229.html =
Khu di tích Cổ Loa nằm trên địa phận 3 xã Cổ Loa, Dục Tú và Việt Hùng thuộc huyện Đông Anh (Hà Nội), cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 17km về phía bắc.
Khác với các di tích lịch sử khác, Cổ Loa là một quần thể di tích có diện tích trải rộng trên một địa bản rộng lớn, có diện tích bảo tồn gần 500ha. Khu Di tích này được coi là địa chỉ văn hóa đặc biệt của thủ đô và cả nước.



Nguồn: Ban quản lý di tích Thành Cổ Loa
HTMLText_9811A626_B320_9E74_41D7_40C679DA2769.html =
Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, mái nhà chung của các Hội Văn học nghệ thuật cả nước. Liên hiệp gồm 74 tổ chức thành viên với trên 45.000 hội viên là văn nghệ sĩ thuộc các Hội Văn học nghệ thuật chuyên ngành Trung ương và các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.


Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam triển khai thực hiện chương trình nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu và công bố tác phẩm văn học nghệ thuật Việt Nam trên nền tảng cách mạng công nghiệp lần thứ tư nhằm góp phần cụ thể hóa việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI “về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước” và Nghị quyết 23-NQ/TW ngày 16/6/2008 của Bộ Chính trị khóa X “về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới”, góp phần xây dựng, phát triển văn hóa, văn học nghệ thuật Việt Nam trước tác động của cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tiếp nhận, khai thác thông tin từ thành tựu của cách mạng công nghiệp lần thứ tư cho phát triển, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và văn học nghệ thuật hướng đến giá trị chân - thiện - mỹ.


Chương trình với mục tiêu chung là góp phần xây dựng hệ thống tư liệu và phổ biến các công trình, tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị, ứng dụng các thành tựu của khoa học công nghệ, nhằm thực hiện có hiệu quả chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về văn hóa, văn học nghệ thuật nước nhà.


Các ấn phẩm kế thừa từ nguồn tư liệu các công trình, tác phẩm văn học nghệ thuật được nghiên cứu, khảo sát, sưu tầm của các nhà nghiên cứu dân tộc học, nhân học, văn hóa học, sử học…đã có để tổng hợp, sáng tạo và xây dựng thành hệ thống tư liệu đảm bảo tính tiện ích cho việc tra cứu, nghiên cứu và khẳng định giá trị bền vững.


Trong quá trình thực hiện, Ban Chỉ đạo mong nhận được ý kiến đóng góp của quý bạn đọc gần xa.


BAN CHỈ ĐẠO


### Tooltip IconButton_CE2FF881_D091_C9C8_41BF_42590A8D045B.toolTip = Bật/Tắt tiếng IconButton_CE2FF881_D091_C9C8_41BF_42590A8D045B_mobile.toolTip = Bật/Tắt tiếng Button_B998CDC7_AF63_6529_41C9_E8B2F14507FE_mobile.toolTip = English Button_B998CDC7_AF63_6529_41C9_E8B2F14507FE.toolTip = English IconButton_F5E2DFA9_E1CC_D89C_41E0_4B2026DE9BB5_mobile.toolTip = Quần thể Không gian IconButton_F5E2DFA9_E1CC_D89C_41E0_4B2026DE9BB5.toolTip = Quần thể Không gian Button_BA7E6D86_AF63_E52B_41E5_39A57F7E600A.toolTip = Vietnamese Button_BA7E6D86_AF63_E52B_41E5_39A57F7E600A_mobile.toolTip = Vietnamese IconButton_F586D33C_E1CC_E9F4_41EB_D4EEAB25DA2D.toolTip = Xem toàn cảnh IconButton_F586D33C_E1CC_E9F4_41EB_D4EEAB25DA2D_mobile.toolTip = Xem toàn cảnh IconButton_F2228AF5_E1F4_5877_41D6_07D0B134E176.toolTip = Xem toàn màn hình IconButton_F2228AF5_E1F4_5877_41D6_07D0B134E176_mobile.toolTip = Xem toàn màn hình IconButton_F0C9AEF6_D0B1_C948_41E0_9DECB6929FEB_mobile.toolTip = Ảnh tiếp theo IconButton_F0C9AEF6_D0B1_C948_41E0_9DECB6929FEB.toolTip = Ảnh tiếp theo IconButton_E8C02577_CCB1_2A4A_41DB_FF85D1F08A35.toolTip = Ảnh trước IconButton_E8C02577_CCB1_2A4A_41DB_FF85D1F08A35_mobile.toolTip = Ảnh trước IconButton_F5FEFE3F_E1CC_BBF4_41D7_F84B5042F998.toolTip = Ẩn/Hiện Mục lục IconButton_F5FEFE3F_E1CC_BBF4_41D7_F84B5042F998_mobile.toolTip = Ẩn/Hiện Mục lục IconButton_F5849FE2_E1CC_B88D_41E7_89811DA906BA_mobile.toolTip = Ẩn/Hiện các điểm tương tác IconButton_51B881CF_4587_F545_41AA_2289619C0E54.toolTip = Ẩn/Hiện các điểm tương tác ## Tour ### Description ### Title tour.name = Thành Cổ Loa